غزل ۸۷: حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت

حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت
آری، به اتفاق، جهان می‌توان گرفت

افشای راز خلوتیان خواست کرد شمع
شکر خدا، که سر دلش در زبان گرفت

زین آتش نهفته که در سینهٔ من است
خورشید، شعله‌ای‌ست که در آسمان گرفت

می‌خواست گل که دم زند از رنگ و بوی دوست
از غیرت صبا، نفسش در دهان گرفت

آسوده بر کنار چو پرگار می‌شدم
دوران، چو نقطه، عاقبتم در میان گرفت

آن روز شوق ساغر می، خرمنم بسوخت
کآتش ز عکس عارض ساقی در آن گرفت

خواهم شدن به کوی مغان آستین‌فشان
زین فتنه‌ها که دامن آخرزمان گرفت

می خور که هر که آخر کار جهان بدید
از غم سبک برآمد و رطل گران گرفت

بر برگ گل به خون شقایق نوشته‌اند
«کآن کس که پخته شد، می چون ارغوان گرفت»

حافظ چو آب لطف ز نظم تو می‌چکد
حاسد چگونه نکته تواند بر آن گرفت؟

معنی ابیات

  1. حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت / آری، به اتفاق، جهان می‌توان گرفت

    زیباییِ تو با همراهیِ نمکینی جهان را گرفت؛ آری، با همدستی می‌توان جهان را گرفت.

  2. افشای راز خلوتیان خواست کرد شمع / شکر خدا، که سر دلش در زبان گرفت

    شمع خواست رازِ خلوت‌نشینان را فاش کند؛ شکرِ خدا که رازِ دلش در زبانش آتش گرفت.

  3. زین آتش نهفته که در سینهٔ من است / خورشید، شعله‌ای‌ست که در آسمان گرفت

    از این آتشِ پنهان که در سینهٔ من است، خورشید تنها شعله‌ای است که در آسمان گرفت.

  4. می‌خواست گل که دم زند از رنگ و بوی دوست / از غیرت صبا، نفسش در دهان گرفت

    گل خواست از رنگ و بوی دوست دم بزند؛ از غیرتِ صبا، نفسش در دهان بند آمد.

  5. آسوده بر کنار چو پرگار می‌شدم / دوران، چو نقطه، عاقبتم در میان گرفت

    مانندِ پرگار آسوده بر کناره می‌گشتم؛ سرانجام روزگار مرا مانندِ نقطه در میان گرفت.

  6. آن روز شوق ساغر می، خرمنم بسوخت / کآتش ز عکس عارض ساقی در آن گرفت

    آن روز شوقِ جامِ باده خرمنم را سوزاند، که آتش از عکسِ چهرهٔ ساقی در آن گرفت.

  7. خواهم شدن به کوی مغان آستین‌فشان / زین فتنه‌ها که دامن آخرزمان گرفت

    از این فتنه‌ها که دامنِ آخرالزمان را گرفته است، دامن‌افشان به کوی مغان خواهم رفت.

  8. می خور که هر که آخر کار جهان بدید / از غم سبک برآمد و رطل گران گرفت

    باده بنوش، که هر کس پایانِ کارِ جهان را دید، از غم سبک برآمد و جامِ سنگین گرفت.

  9. بر برگ گل به خون شقایق نوشته‌اند / «کآن کس که پخته شد، می چون ارغوان گرفت»

    بر برگِ گل با خونِ شقایق نوشته‌اند: هر کس پخته شد، بادهٔ ارغوانی گرفت.

  10. حافظ چو آب لطف ز نظم تو می‌چکد / حاسد چگونه نکته تواند بر آن گرفت؟

    حافظ، وقتی آبِ لطف از شعرِ تو می‌چکد، حسود چگونه بر آن خرده می‌تواند بگیرد؟

تعبیر فال

کامیابی با همراهی و همدلی به دست می‌آید؛ در کار خود یار و همراه بجویید. راز خود را نگه دارید که فاش‌کنندگان خود زیان می‌بینند. می‌خواستید کناره بگیرید، اما روزگار شما را به میان ماجرا کشیده است؛ آن را بپذیرید. از آشوب‌ها دامن بکشید و غم دنیا را سبک بگیرید. حسودان بر کار شما ایرادی نمی‌یابند.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «گرفت» که این فعل را در معناهای گوناگون می‌آورد: جهان گرفتن، آتش گرفتن، نفس گرفتن و خرده گرفتن. بیتِ پنجم تصویری هندسی دارد: شاعر مانندِ پایهٔ پرگار بر کناره بود، اما روزگار او را چون نقطهٔ مرکز در میانهٔ ماجرا گرفت.

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا