غزل ۱۱۲: آن که رخسار تو را رنگ گل و نسرین داد
آن که رخسار تو را رنگ گل و نسرین داد
صبر و آرام تواند به من مسکین داد
وان که گیسوی تو را رسم تطاول آموخت
هم تواند کرمش داد من غمگین داد
من همان روز ز فرهاد طمع ببریدم
که عنان دل شیدا به لب شیرین داد
گنج زر گر نبود، کنج قناعت باقیست
آن که آن داد به شاهان، به گدایان این داد
خوش عروسیست جهان از ره صورت لیکن
هر که پیوست بدو، عمر خودش کاوین داد
بعد از این دست من و دامن سرو و لب جوی
خاصه اکنون که صبا مژده فروردین داد
در کف غصه دوران، دل حافظ خون شد
از فراق رخت ای خواجه قوام الدین، داد
معنی ابیات
آن که رخسار تو را رنگ گل و نسرین داد / صبر و آرام تواند به من مسکین داد
آن که به رخسارِ تو رنگِ گل و نسرین داد، میتواند به منِ بیچاره صبر و آرام بدهد.
وان که گیسوی تو را رسم تطاول آموخت / هم تواند کرمش داد من غمگین داد
و آن که به گیسوی تو رسمِ درازدستی آموخت، بخششش میتواند دادِ منِ غمگین را بدهد.
من همان روز ز فرهاد طمع ببریدم / که عنان دل شیدا به لب شیرین داد
من همان روز از فرهاد ناامید شدم که عنانِ دلِ شیدا را به لبِ شیرین داد.
گنج زر گر نبود، کنج قناعت باقیست / آن که آن داد به شاهان، به گدایان این داد
اگر گنجِ زر نباشد، کنجِ قناعت باقی است؛ آن که آن را به شاهان داد، این را به گدایان داد.
خوش عروسیست جهان از ره صورت لیکن / هر که پیوست بدو، عمر خودش کاوین داد
جهان از راهِ ظاهر عروسی خوش است، اما هر کس به او پیوست، عمرِ خود را کابینش داد.
بعد از این دست من و دامن سرو و لب جوی / خاصه اکنون که صبا مژده فروردین داد
از این پس دستِ من است و دامنِ سرو و کنارِ جوی، بهویژه اکنون که صبا مژدهٔ فروردین داد.
در کف غصه دوران، دل حافظ خون شد / از فراق رخت ای خواجه قوام الدین، داد
ای خواجه قوامالدین، دلِ حافظ در دستِ غصهٔ روزگار خون شد؛ از جداییِ رخت، داد!
تعبیر فال
همان که این دلبستگی را در دل شما نهاد میتواند به شما آرامش و گشایش نیز بدهد؛ به او توکل کنید. اگر مال و جاه ندارید، قناعت گنجی کمبهاتر نیست. به دنیا دل نبندید که بهای آن عمر است. روزهای تازهای در راه است؛ به طبیعت و آرامش پناه ببرید.
- نیت کلی: همان که این دلبستگی را در دلتان نهاد، میتواند آرامش و گشایش نیز بدهد؛ به او توکل کنید.
- عشق: شور و دلدادگی سرنوشتِ شماست؛ با صبر پیش بروید.
- کار: اگر مال و جاه ندارید، قناعت گنجی کمبهاتر نیست؛ به دنیا دل نبندید که بهایش عمر است.
- سفر: روزهای تازه در راه است؛ با آمدنِ بهار به طبیعت و کنارِ آب پناه ببرید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «داد» که این واژه را هم به معنای بخشیدن میآورد و هم فریادِ دادخواهی. بیتِ چهارم، «گنجِ زر گر نبود کنجِ قناعت باقیست»، از پرنقلترین بیتهای حافظ است، و بیتِ پنجم جهان را عروسی میداند که کابینش عمرِ داماد است. در پایان از حاجی قوامالدین یاد میشود.
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · ازدواج · پول و دارایی · آغاز دوباره · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز