غزل ۱۶۸: گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد

گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد
بسوختیم در این آرزوی خام و نشد

به لابه گفت شبی میر مجلس تو شوم
شدم به رغبت خویشش کمین غلام و نشد

پیام داد که خواهم نشست با رندان
بشد به رندی و دردی کشیم نام و نشد

رواست در بر اگر می‌تپد کبوتر دل
که دید در ره خود تاب و پیچ دام و نشد

بدان هوس که به مستی ببوسم آن لب لعل
چه خون که در دلم افتاد همچو جام و نشد

به کوی عشق منه بی دلیل راه، قدم
که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد

فغان که در طلب گنج نامهٔ مقصود
شدم خراب جهانی ز غم تمام و نشد

دریغ و درد که در جست و جوی گنج حضور
بسی شدم به گدایی بر کرام و نشد

هزار حیله برانگیخت حافظ از سر فکر
در آن هوس که شود آن نگار رام و نشد

معنی ابیات

  1. گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد / بسوختیم در این آرزوی خام و نشد

    جانم گداخت تا کارِ دل به سرانجام برسد و نرسید؛ در این آرزوی خام سوختیم و نشد.

  2. به لابه گفت شبی میر مجلس تو شوم / شدم به رغبت خویشش کمین غلام و نشد

    شبی با التماس گفت میرِ مجلسِ تو می‌شوم؛ من به دلخواهش کمترین غلامش شدم و نشد.

  3. پیام داد که خواهم نشست با رندان / بشد به رندی و دردی کشیم نام و نشد

    پیام داد که با رندان خواهم نشست؛ نامِ ما به رندی و دُردنوشی رفت و نشد.

  4. رواست در بر اگر می‌تپد کبوتر دل / که دید در ره خود تاب و پیچ دام و نشد

    رواست که کبوترِ دل در سینه بتپد، که در راهِ خود پیچ‌وتابِ دام را دید و نشد.

  5. بدان هوس که به مستی ببوسم آن لب لعل / چه خون که در دلم افتاد همچو جام و نشد

    به این هوس که در مستی آن لبِ لعل را ببوسم، چه خون‌ها که مانندِ جام در دلم افتاد و نشد.

  6. به کوی عشق منه بی دلیل راه، قدم / که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد

    در کوی عشق بی راهنما گام مگذار، که من خود صد کوشش کردم و نشد.

  7. فغان که در طلب گنج نامهٔ مقصود / شدم خراب جهانی ز غم تمام و نشد

    فغان، که در جست‌وجوی گنج‌نامهٔ مقصود، از غم ویرانهٔ جهانی شدم و نشد.

  8. دریغ و درد که در جست و جوی گنج حضور / بسی شدم به گدایی بر کرام و نشد

    دریغ و درد، که در جست‌وجوی گنجِ حضور بارها به گدایی بر درِ بزرگواران رفتم و نشد.

  9. هزار حیله برانگیخت حافظ از سر فکر / در آن هوس که شود آن نگار رام و نشد

    حافظ از سرِ اندیشه هزار چاره برانگیخت، به این هوس که آن نگار رام شود، و نشد.

تعبیر فال

با همهٔ تلاش و چاره‌جویی، آنچه می‌خواستید نشد و وعده‌هایی که شنیدید به جایی نرسید. این فال هشدار می‌دهد که تنها و بی‌راهنما پیش رفته‌اید. از حیله و پافشاری دست بردارید؛ این کار با تدبیر شما پیش نمی‌رود. از کسی آگاه یاری بخواهید یا راه دیگری برگزینید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ کوتاه و تلخِ «و نشد»، که هر بیتش کوششی بی‌ثمر را روایت می‌کند. بیتِ ششم کلیدِ آن است: «به کوی عشق منه بی‌دلیلِ راه قدم / که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد»؛ راهِ عشق راهنما می‌خواهد.

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · پول و دارایی · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا