غزل ۱۶۸: گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد
گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد
بسوختیم در این آرزوی خام و نشد
به لابه گفت شبی میر مجلس تو شوم
شدم به رغبت خویشش کمین غلام و نشد
پیام داد که خواهم نشست با رندان
بشد به رندی و دردی کشیم نام و نشد
رواست در بر اگر میتپد کبوتر دل
که دید در ره خود تاب و پیچ دام و نشد
بدان هوس که به مستی ببوسم آن لب لعل
چه خون که در دلم افتاد همچو جام و نشد
به کوی عشق منه بی دلیل راه، قدم
که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد
فغان که در طلب گنج نامهٔ مقصود
شدم خراب جهانی ز غم تمام و نشد
دریغ و درد که در جست و جوی گنج حضور
بسی شدم به گدایی بر کرام و نشد
هزار حیله برانگیخت حافظ از سر فکر
در آن هوس که شود آن نگار رام و نشد
معنی ابیات
گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد / بسوختیم در این آرزوی خام و نشد
جانم گداخت تا کارِ دل به سرانجام برسد و نرسید؛ در این آرزوی خام سوختیم و نشد.
به لابه گفت شبی میر مجلس تو شوم / شدم به رغبت خویشش کمین غلام و نشد
شبی با التماس گفت میرِ مجلسِ تو میشوم؛ من به دلخواهش کمترین غلامش شدم و نشد.
پیام داد که خواهم نشست با رندان / بشد به رندی و دردی کشیم نام و نشد
پیام داد که با رندان خواهم نشست؛ نامِ ما به رندی و دُردنوشی رفت و نشد.
رواست در بر اگر میتپد کبوتر دل / که دید در ره خود تاب و پیچ دام و نشد
رواست که کبوترِ دل در سینه بتپد، که در راهِ خود پیچوتابِ دام را دید و نشد.
بدان هوس که به مستی ببوسم آن لب لعل / چه خون که در دلم افتاد همچو جام و نشد
به این هوس که در مستی آن لبِ لعل را ببوسم، چه خونها که مانندِ جام در دلم افتاد و نشد.
به کوی عشق منه بی دلیل راه، قدم / که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد
در کوی عشق بی راهنما گام مگذار، که من خود صد کوشش کردم و نشد.
فغان که در طلب گنج نامهٔ مقصود / شدم خراب جهانی ز غم تمام و نشد
فغان، که در جستوجوی گنجنامهٔ مقصود، از غم ویرانهٔ جهانی شدم و نشد.
دریغ و درد که در جست و جوی گنج حضور / بسی شدم به گدایی بر کرام و نشد
دریغ و درد، که در جستوجوی گنجِ حضور بارها به گدایی بر درِ بزرگواران رفتم و نشد.
هزار حیله برانگیخت حافظ از سر فکر / در آن هوس که شود آن نگار رام و نشد
حافظ از سرِ اندیشه هزار چاره برانگیخت، به این هوس که آن نگار رام شود، و نشد.
تعبیر فال
با همهٔ تلاش و چارهجویی، آنچه میخواستید نشد و وعدههایی که شنیدید به جایی نرسید. این فال هشدار میدهد که تنها و بیراهنما پیش رفتهاید. از حیله و پافشاری دست بردارید؛ این کار با تدبیر شما پیش نمیرود. از کسی آگاه یاری بخواهید یا راه دیگری برگزینید.
- نیت کلی: با همهٔ تلاش، آنچه میخواستید نشد؛ این فال میگوید تنها و بیراهنما پیش رفتهاید.
- عشق: از حیله و پافشاری دست بردارید؛ دل با چارهگری رام نمیشود.
- کار: این کار با تدبیرِ تنهای شما پیش نمیرود؛ از کسی آگاه یاری بخواهید یا راهِ دیگری برگزینید.
- سفر: بی راهنما و بی برنامه راه نیفتید؛ با کسی که راه را میشناسد مشورت کنید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ کوتاه و تلخِ «و نشد»، که هر بیتش کوششی بیثمر را روایت میکند. بیتِ ششم کلیدِ آن است: «به کوی عشق منه بیدلیلِ راه قدم / که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد»؛ راهِ عشق راهنما میخواهد.
موضوعها: پند و راهنمایی · پول و دارایی · زیبایی · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز