غزل ۲۶۲: حال خونین دلان که گوید باز؟
حال خونین دلان که گوید باز؟
وز فلک خون خم که جوید باز؟
شرمش از چشم می پرستان باد
نرگس مست اگر بروید باز
جز فلاطون خم نشین شراب
سر حکمت به ما که گوید باز؟
هر که چون لاله کاسه گردان شد
زین جفا رخ به خون بشوید باز
نگشاید دلم چو غنچه اگر
ساغری از لبش نبوید باز
بس که در پرده چنگ گفت سخن
ببرش موی تا نموید باز
گرد بیت الحرام خم حافظ
گر نمیرد به سر بپوید باز
معنی ابیات
حال خونین دلان که گوید باز؟ / وز فلک خون خم که جوید باز؟
چه کسی دوباره حالِ دلخونان را بازمیگوید؟ و چه کسی دوباره خونِ خم (باده) را از آسمان بازمیخواهد؟
شرمش از چشم می پرستان باد / نرگس مست اگر بروید باز
اگر نرگسِ مست دوباره بروید، از چشمِ بادهپرستان شرمش باد.
جز فلاطون خم نشین شراب / سر حکمت به ما که گوید باز؟
جز افلاطونِ خمنشینِ شراب، چه کسی دوباره رازِ حکمت را به ما میگوید؟
هر که چون لاله کاسه گردان شد / زین جفا رخ به خون بشوید باز
هر کس مانندِ لاله جامگردان شد، از این جفا دوباره چهره را به خون میشوید.
نگشاید دلم چو غنچه اگر / ساغری از لبش نبوید باز
اگر دلم ساغری از لبِ او نبوید، مانندِ غنچه باز نمیشود.
بس که در پرده چنگ گفت سخن / ببرش موی تا نموید باز
چنگ بس که در پرده سخن گفت، مویش را ببُرید تا دیگر ننالد.
گرد بیت الحرام خم حافظ / گر نمیرد به سر بپوید باز
حافظ، اگر نمیرد، دوباره با سر گردِ بیتالحرامِ خم میگردد.
تعبیر فال
روزگاری است که شادی از شما گرفته شده و دلتان خون است؛ کسی هم نیست که این حال را بازگوید. آنچه مایهٔ آرامش و دانایی شما بود از دسترس دور شده است. با این همه، اگر عمری باشد، به آن بازخواهید گشت. تا آن زمان، دل خود را با یاد آن روشن نگه دارید و از پای ننشینید.
- نیت کلی: روزگاری است که شادی از شما گرفته شده و دلتان خون است.
- عشق: آنچه مایهٔ آرامشتان بود از دسترس دور شده، اما اگر عمری باشد به آن بازمیگردید.
- کار: دل را با یادِ روزهای خوش روشن نگه دارید و از پای ننشینید.
- سفر: بازگشت به جایی که دوستش دارید در پیش است.
درباره این غزل
غزلی کوتاه با ردیفِ «باز» که در روزگارِ منعِ باده سروده شده است. بیتِ سوم باده را «فلاطونِ خمنشین» میخواند، اشاره به حکیمی که در خم میزیست و در ادبِ فارسی به افلاطون نسبت داده شده، و بیتِ ششم تصویری غریب دارد: موی چنگ را ببرید تا دیگر شکوه نکند.
موضوعها: عشق · امید و مژده · دلشکستگی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز