غزل ۲۷۱: دارم از زلف سیاهش گله چندان که مپرس
دارم از زلف سیاهش گله چندان که مپرس
که چنان ز او شدهام بی سر و سامان که مپرس
کس به امید وفا ترک دل و دین مکناد
که چنانم من از این کرده پشیمان که مپرس
به یکی جرعه که آزار کسش در پی نیست
زحمتی میکشم از مردم نادان که مپرس
زاهد از ما به سلامت بگذر کاین می لعل
دل و دین میبرد از دست بدان سان که مپرس
گفتوگوهاست در این راه که جان بگدازد
هر کسی عربدهای این که مبین آن که مپرس
پارسایی و سلامت هوسم بود، ولی
شیوهای میکند آن نرگس فتان که مپرس
گفتم از گوی فلک صورت حالی پرسم
گفت آن میکشم اندر خم چوگان که مپرس
گفتمش زلف به خون که شکستی؟ گفتا
حافظ این قصه دراز است به قرآن که مپرس
معنی ابیات
دارم از زلف سیاهش گله چندان که مپرس / که چنان ز او شدهام بی سر و سامان که مپرس
از زلفِ سیاهش چندان گله دارم که مپرس، که چنان از او بیسر و سامان شدهام که مپرس.
کس به امید وفا ترک دل و دین مکناد / که چنانم من از این کرده پشیمان که مپرس
هیچکس به امیدِ وفا دل و دین را رها نکند، که من از این کار چنان پشیمانم که مپرس.
به یکی جرعه که آزار کسش در پی نیست / زحمتی میکشم از مردم نادان که مپرس
برای یک جرعه که آزارِ کسی در پیاش نیست، از مردمِ نادان رنجی میکشم که مپرس.
زاهد از ما به سلامت بگذر کاین می لعل / دل و دین میبرد از دست بدان سان که مپرس
ای زاهد، به سلامت از کنارِ ما بگذر، که این بادهٔ لعل دل و دین را چنان از دست میبرد که مپرس.
گفتوگوهاست در این راه که جان بگدازد / هر کسی عربدهای این که مبین آن که مپرس
در این راه گفتوگوهایی است که جان را میگدازد؛ هر کس فریادی میزند: این را مبین، آن را مپرس.
پارسایی و سلامت هوسم بود، ولی / شیوهای میکند آن نرگس فتان که مپرس
پارسایی و عافیت هوسم بود، اما آن چشمِ نرگسِ فتنهگر شیوهای میکند که مپرس.
گفتم از گوی فلک صورت حالی پرسم / گفت آن میکشم اندر خم چوگان که مپرس
گفتم از گوی آسمان حالی بپرسم؛ گفت: در خمِ چوگان چیزی میکشم که مپرس.
گفتمش زلف به خون که شکستی؟ گفتا / حافظ این قصه دراز است به قرآن که مپرس
گفتمش: زلف را به خونِ که شکستی؟ گفت: حافظ، به قرآن سوگند این قصه دراز است، مپرس.
تعبیر فال
از دلبستگی خود پریشان و پشیمانید و بهایی سنگین برای آن پرداختهاید. به امید وفای دیگران همه چیز خود را ندهید. دیگران دربارهٔ کار شما بسیار میگویند و آزارتان میدهند؛ پاسخ ندهید. آسایشی که میخواستید با این دلبستگی سازگار نیست. همه در این جهان گرفتارند؛ بیش از این نپرسید و نکاوید.
- نیت کلی: از دلبستگیتان پریشان و پشیمانید و بهایی سنگین برایش پرداختهاید.
- عشق: به امیدِ وفای دیگران همهچیزِ خود را ندهید؛ آسایشی که میخواستید با این دلبستگی سازگار نیست.
- کار: دیگران دربارهٔ کارتان بسیار میگویند و آزارتان میدهند؛ پاسخ ندهید.
- سفر: همه در این جهان گرفتارند؛ بیش از این نپرسید و نکاوید، راهتان را بروید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «که مپرس»، که هر بیتش حکایتی ناگفتنی دارد. بیتِ هفتم آسمان را نیز گرفتارِ چوگانِ تقدیر میبیند که حالی گفتنی ندارد، و مصراعِ پایانی، «حافظ این قصه دراز است به قرآن که مپرس»، از مصراعهای پرنقلِ دیوان است.
موضوعها: عشق · معنویت و عرفان · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز