غزل ۳۱۳: بازآی ساقیا که هواخواه خدمتم
بازآی ساقیا که هواخواه خدمتم
مشتاق بندگی و دعاگوی دولتم
زان جا که فیض جام سعادت فروغ توست
بیرون شدی نمای ز ظلمات حیرتم
هرچند غرق بحر گناهم ز صد جهت
تا آشنای عشق شدم ز اهل رحمتم
عیبم مکن به رندی و بدنامی ای حکیم
کاین بود سرنوشت ز دیوان قسمتم
می خور که عاشقی نه به کسب است و اختیار
این موهبت رسید ز میراث فطرتم
من کز وطن سفر نگزیدم به عمر خویش
در عشق دیدن تو هواخواه غربتم
دریا و کوه در ره و من خسته و ضعیف
ای خضر پی خجسته مدد کن به همتم
دورم به صورت از در دولتسرای تو
لیکن به جان و دل ز مقیمان حضرتم
حافظ به پیش چشم تو خواهد سپرد جان
در این خیالم ار بدهد عمر مهلتم
معنی ابیات
بازآی ساقیا که هواخواه خدمتم / مشتاق بندگی و دعاگوی دولتم
ای ساقی، بازآی، که هواخواهِ خدمتم، مشتاقِ بندگی و دعاگوی دولتم.
زان جا که فیض جام سعادت فروغ توست / بیرون شدی نمای ز ظلمات حیرتم
از آنجا که فیضِ جامِ سعادت از فروغِ توست، راهِ بیرون شدن از تاریکیهای حیرتم را نشانم بده.
هرچند غرق بحر گناهم ز صد جهت / تا آشنای عشق شدم ز اهل رحمتم
هرچند از صد جهت غرقِ دریای گناهم، از وقتی آشنای عشق شدم، از اهلِ رحمتم.
عیبم مکن به رندی و بدنامی ای حکیم / کاین بود سرنوشت ز دیوان قسمتم
ای حکیم، مرا به رندی و بدنامی عیب مکن، که این سرنوشتِ من از دیوانِ قسمت بود.
می خور که عاشقی نه به کسب است و اختیار / این موهبت رسید ز میراث فطرتم
باده بنوش، که عاشقی به کسب و اختیار نیست؛ این موهبت از میراثِ سرشتم به من رسید.
من کز وطن سفر نگزیدم به عمر خویش / در عشق دیدن تو هواخواه غربتم
من که در همهٔ عمرم سفر از وطن را برنگزیدم، در عشقِ دیدنِ تو هواخواهِ غربتم.
دریا و کوه در ره و من خسته و ضعیف / ای خضر پی خجسته مدد کن به همتم
دریا و کوه در راه است و من خسته و ناتوانم؛ ای خضرِ خجستهقدم، با همتت یاریام کن.
دورم به صورت از در دولتسرای تو / لیکن به جان و دل ز مقیمان حضرتم
در ظاهر از درِ سرای دولتِ تو دورم، اما با جان و دل از مقیمانِ درگاهِ توام.
حافظ به پیش چشم تو خواهد سپرد جان / در این خیالم ار بدهد عمر مهلتم
اگر عمر مهلت دهد، حافظ در این خیال است که جانش را پیشِ چشمِ تو بسپارد.
تعبیر فال
آمادهاید که برای رسیدن به کسی یا مقصودی که دوست دارید از خانه و آسایش بگذرید. راه دراز و دشوار است و شما خستهاید؛ از راهنمایی آزموده یاری بخواهید. آنچه هستید سرنوشت و سرشت شماست، پس خود را برای آن سرزنش نکنید. دوری ظاهری مانع نزدیکی دل نیست. به رحمت امیدوار باشید.
- نیت کلی: آمادهاید که برای رسیدن به کسی یا مقصودی از خانه و آسایش بگذرید.
- عشق: دوریِ ظاهری مانعِ نزدیکیِ دل نیست؛ آنچه هستید سرشتِ شماست، خود را سرزنش نکنید.
- کار: راه دراز و دشوار است و شما خستهاید؛ از راهنمایی آزموده یاری بخواهید و به رحمت امیدوار باشید.
- سفر: سفری دور و دشوار، اما پرمعنا؛ با همراهیِ راهنما بروید.
درباره این غزل
غزلی در شوقِ سفر به سوی کسی دور، که بیتِ ششمش، «من کز وطن سفر نگزیدم به عمرِ خویش / در عشقِ دیدنِ تو هواخواهِ غربتم»، از نشانههای دلبستگیِ مشهورِ حافظ به شیراز دانسته شده است. بیتِ پنجم یکی از اندیشههای بنیادینِ اوست: عاشقی به کسب و اختیار نیست، موهبتی سرشتی است.
موضوعها: پند و راهنمایی · سفر و غربت · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز