غزل ۳۷۹: سرم خوش است و به بانگ بلند می‌گویم

سرم خوش است و به بانگ بلند می‌گویم
که من نسیم حیات از پیاله می‌جویم

عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقهٔ دردی‌کشان خوش‌خویم

شدم فسانه به سرگشتگی و ابروی دوست
کشید در خم چوگان خویش چون گویم

گرم نه پیر مغان در به روی بگشاید
کدام در بزنم؟ چاره از کجا جویم؟

مکن در این چمنم سرزنش به خودرویی
چنان که پرورشم می‌دهند، می‌رویم

تو خانقاه و خرابات در میانه مبین
خدا گواه که هر جا که هست، با اویم

غبار راه طلب، کیمیای بهروزی‌ست
غلام دولت آن خاک عنبرین بویم

ز شوق نرگس مست بلندبالایی
چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم

بیار می که به فتوی حافظ از دل پاک
غبار زرق به فیض قدح فروشویم

معنی ابیات

  1. سرم خوش است و به بانگ بلند می‌گویم / که من نسیم حیات از پیاله می‌جویم

    سرم خوش است و با بانگِ بلند می‌گویم که من نسیمِ زندگی را از پیاله می‌جویم.

  2. عبوس زهد به وجه خمار ننشیند / مرید خرقهٔ دردی‌کشان خوش‌خویم

    ترش‌رویی زهد بر چهرهٔ خمارآلوده نمی‌نشیند؛ مریدِ خرقهٔ دُردنوشانِ خوش‌خویم.

  3. شدم فسانه به سرگشتگی و ابروی دوست / کشید در خم چوگان خویش چون گویم

    در سرگشتگی افسانه شدم، و ابروی دوست مرا مانندِ گوی در خمِ چوگانِ خود کشید.

  4. گرم نه پیر مغان در به روی بگشاید / کدام در بزنم؟ چاره از کجا جویم؟

    اگر پیرِ مغان در را به رویم نگشاید، کدام در را بزنم؟ چاره را از کجا بجویم؟

  5. مکن در این چمنم سرزنش به خودرویی / چنان که پرورشم می‌دهند، می‌رویم

    در این چمن مرا به خودرویی سرزنش مکن؛ همان‌گونه که پرورشم می‌دهند، می‌رویم.

  6. تو خانقاه و خرابات در میانه مبین / خدا گواه که هر جا که هست، با اویم

    تو میانِ خانقاه و خرابات فرقی مبین؛ خدا گواه است که هر جا هست، با اویم.

  7. غبار راه طلب، کیمیای بهروزی‌ست / غلام دولت آن خاک عنبرین بویم

    غبارِ راهِ طلب کیمیای بهروزی است؛ غلامِ دولتِ آن خاکِ عنبرین‌بویم.

  8. ز شوق نرگس مست بلندبالایی / چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم

    از شوقِ چشمِ نرگسِ مستِ بلندبالایی، مانندِ لاله با جامی بر لبِ جوی افتاده‌ام.

  9. بیار می که به فتوی حافظ از دل پاک / غبار زرق به فیض قدح فروشویم

    باده بیاور، که به فتوای حافظ از دلِ پاک، غبارِ ریا را با فیضِ جام بشوییم.

تعبیر فال

شاد و آشکار به راه خود می‌روید و از ترش‌رویی و سخت‌گیری بیزارید. اگر دری که به آن امید دارید بسته شود، راه دیگری نمی‌شناسید؛ پس آن را رها نکنید. آنچه هستید نتیجهٔ پرورش و سرنوشت شماست و جای سرزنش ندارد. جای ظاهری مهم نیست؛ هر جا باشید، دلتان با اوست. رنج راه طلب خود مایهٔ بهروزی است.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ پنجمش از ژرف‌ترین بیت‌های حافظ دربارهٔ سرشت و تقدیر است: «مکن در این چمنم سرزنش به خودرویی / چنان که پرورشم می‌دهند می‌رویم». بیتِ ششم گشاده‌نظری او را نشان می‌دهد: «خدا گواه که هر جا که هست با اویم».

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · معنویت و عرفان · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا