غزل ۴۲۲: ای که با سلسلهٔ زلف دراز آمده‌ای

ای که با سلسلهٔ زلف دراز آمده‌ای
فرصتت باد که دیوانه‌نواز آمده‌ای

ساعتی ناز مفرما و بگردان عادت
چون به پرسیدن ارباب نیاز آمده‌ای

پیش بالای تو میرم چه به صلح و چه به جنگ
چون به هر حال برازندهٔ ناز آمده‌ای

آب و آتش به هم آمیخته‌ای از لب لعل
چشم بد دور که بس شعبده‌باز آمده‌ای

آفرین بر دل نرم تو که از بهر ثواب
کشتهٔ غمزهٔ خود را به نماز آمده‌ای

زهد من با تو چه سنجد که به یغمای دلم
مست و آشفته به خلوتگه راز آمده‌ای

گفت حافظ دگرت خرقه شراب آلوده‌ست
مگر از مذهب این طایفه باز آمده‌ای

معنی ابیات

  1. ای که با سلسلهٔ زلف دراز آمده‌ای / فرصتت باد که دیوانه‌نواز آمده‌ای

    ای که با زنجیرِ زلفِ دراز آمده‌ای، فرصتت خوش باد، که برای نواختنِ دیوانه آمده‌ای.

  2. ساعتی ناز مفرما و بگردان عادت / چون به پرسیدن ارباب نیاز آمده‌ای

    ساعتی ناز مکن و عادتت را دگرگون کن، چون به احوال‌پرسیِ نیازمندان آمده‌ای.

  3. پیش بالای تو میرم چه به صلح و چه به جنگ / چون به هر حال برازندهٔ ناز آمده‌ای

    پیشِ قامتت بمیرم، چه در آشتی و چه در جنگ، چون در هر حال برازندهٔ ناز آمده‌ای.

  4. آب و آتش به هم آمیخته‌ای از لب لعل / چشم بد دور که بس شعبده‌باز آمده‌ای

    از لبِ لعلت آب و آتش را به هم آمیخته‌ای؛ چشمِ بد دور، که بسیار شعبده‌باز آمده‌ای.

  5. آفرین بر دل نرم تو که از بهر ثواب / کشتهٔ غمزهٔ خود را به نماز آمده‌ای

    آفرین بر دلِ نرمت، که برای ثواب، بر کشتهٔ غمزهٔ خود نماز گزاردی.

  6. زهد من با تو چه سنجد که به یغمای دلم / مست و آشفته به خلوتگه راز آمده‌ای

    زهدِ من در برابرِ تو چه ارزشی دارد، وقتی برای تاراجِ دلم مست و آشفته به خلوتگاهِ راز آمده‌ای؟

  7. گفت حافظ دگرت خرقه شراب آلوده‌ست / مگر از مذهب این طایفه باز آمده‌ای

    (یار) گفت: حافظ، باز خرقه‌ات شراب‌آلوده است؛ مگر از آیینِ این گروه (زاهدان) برگشته‌ای؟

تعبیر فال

کسی که چشم‌به‌راهش بودید به دیدار یا احوال‌پرسی شما می‌آید؛ قدر این فرصت را بدانید. از او بخواهید این بار بی‌ناز و بی‌فاصله با شما باشد. در برابر او پرهیز و برنامهٔ شما تاب نمی‌آورد؛ این را بپذیرید. اگر به عادتی برگشته‌اید که کنار گذاشته بودید، خود را سرزنش نکنید ولی آگاه باشید.

درباره این غزل

غزلی در شادیِ آمدنِ یار، با ردیفِ «آمده‌ای». هر بیت گوشه‌ای از این دیدار را نشان می‌دهد: ناز، آمیزهٔ آب و آتش در لب، و نمازی که یار بر کشتهٔ غمزهٔ خود می‌گزارد. بیتِ پایانی با طنزی آشنا به خرقهٔ شراب‌آلودهٔ حافظ برمی‌گردد.

موضوع‌ها: امید و مژده · صبر · معنویت و عرفان

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا