غزل ۴۲۱: در سرای مغان رفته بود و آبزده
در سرای مغان رفته بود و آبزده
نشسته پیر و صلایی به شیخ و شاب زده
سبوکشان همه در بندگیش بسته کمر
ولی ز ترک کله چتر بر سحاب زده
شعاع جام و قدح نور ماه پوشیده
عذار مغبچگان راه آفتاب زده
عروس بخت در آن حجله با هزاران ناز
شکسته کسمه و بر برگ گل، گلاب زده
گرفته ساغر عشرت فرشتهٔ رحمت
ز جرعه بر رخ حور و پری گلاب زده
ز شور و عربدهٔ شاهدان شیرینکار
شکر شکسته، سمن ریخته، رباب زده
سلام کردم و با من به روی خندان گفت
که ای خمارکش مفلس شرابزده
که این کند که تو کردی به ضعف همت و رای؟
ز گنجخانه شده خیمه بر خراب زده
وصال دولت بیدار ترسمت ندهند
که خفتهای تو در آغوش بخت خوابزده
بیا به میکده حافظ که بر تو عرضه کنم
هزار صف ز دعاهای مستجاب زده
فلک جنیبهکش شاه نصرتالدین است
بیا ببین ملکش دست در رکاب زده
خرد که ملهم غیب است بهر کسب شرف
ز بام عرش صدش بوسه بر جناب زده
معنی ابیات
در سرای مغان رفته بود و آبزده / نشسته پیر و صلایی به شیخ و شاب زده
درِ سرای مغان را رُفته و آبپاشیده بودند؛ پیر نشسته بود و بانگِ دعوت به پیر و جوان زده بود.
سبوکشان همه در بندگیش بسته کمر / ولی ز ترک کله چتر بر سحاب زده
سبوکشان همه در بندگیاش کمر بسته بودند، اما از ترکِ کلاه (بینیازی) سایبان بر ابر زده بودند.
شعاع جام و قدح نور ماه پوشیده / عذار مغبچگان راه آفتاب زده
پرتوِ جام و پیاله نورِ ماه را پوشانده بود، و چهرهٔ مغبچگان راهِ آفتاب را زده بود.
عروس بخت در آن حجله با هزاران ناز / شکسته کسمه و بر برگ گل، گلاب زده
عروسِ بخت در آن حجله با هزاران ناز، آرایشِ وسمه را شکسته و بر برگِ گل گلاب زده بود.
گرفته ساغر عشرت فرشتهٔ رحمت / ز جرعه بر رخ حور و پری گلاب زده
فرشتهٔ رحمت ساغرِ شادی را گرفته بود و از جرعهاش بر چهرهٔ حور و پری گلاب پاشیده بود.
ز شور و عربدهٔ شاهدان شیرینکار / شکر شکسته، سمن ریخته، رباب زده
از شور و غوغای زیبارویانِ شیرینکار، شکر شکسته، یاسمن ریخته و رباب نواخته میشد.
سلام کردم و با من به روی خندان گفت / که ای خمارکش مفلس شرابزده
سلام کردم و با رویی خندان به من گفت: ای خمارکشِ تهیدستِ شرابزده،
که این کند که تو کردی به ضعف همت و رای؟ / ز گنجخانه شده خیمه بر خراب زده
چه کسی با سستیِ همت و اندیشه چنین میکند که تو کردی؟ از گنجخانه بیرون آمده و خیمه بر ویرانه زدهای.
وصال دولت بیدار ترسمت ندهند / که خفتهای تو در آغوش بخت خوابزده
میترسم وصالِ دولتِ بیدار را به تو ندهند، که تو در آغوشِ بختِ خوابآلوده خفتهای.
بیا به میکده حافظ که بر تو عرضه کنم / هزار صف ز دعاهای مستجاب زده
حافظ، به میکده بیا تا هزار صف از دعاهای مستجابشده را به تو عرضه کنم.
فلک جنیبهکش شاه نصرتالدین است / بیا ببین ملکش دست در رکاب زده
آسمان یدککشِ اسبِ شاه نصرتالدین است؛ بیا و ببین فرشته دست در رکابش زده است.
خرد که ملهم غیب است بهر کسب شرف / ز بام عرش صدش بوسه بر جناب زده
خرد، که الهامگیرِ غیب است، برای کسبِ شرف از بامِ عرش صد بوسه بر درگاهش زده است.
تعبیر فال
جایی پر از شادی و گشایش به روی همه باز است و شما از آن دور ماندهاید. از سستی اراده، گنج را رها کرده و به اندک قانع شدهاید. تا خود بیدار نشوید بخت بیدار به شما رو نمیکند. به راه درست بازگردید؛ آنجا دعاهایتان پذیرفته میشود. پشتیبانی نیرومند و بلندپایه در دسترس است؛ به او نزدیک شوید.
- نیت کلی: تا خود بیدار نشوید، بختِ بیدار به شما رو نمیکند؛ به راهِ درست بازگردید، آنجا دعاهایتان پذیرفته میشود.
- عشق: جایی پر از شادی و گشایش به روی شما باز است و دور ماندهاید؛ با همت قدم پیش بگذارید.
- کار: از سستیِ اراده، گنج را رها کرده و به اندک قانع شدهاید؛ پشتیبانی نیرومند در دسترس است، به او نزدیک شوید.
- سفر: از خوابِ غفلت برخیزید؛ سفری که مدتها به تعویق افتاده، اکنون وقتش است.
درباره این غزل
غزلی روایی که صحنهٔ جشنی را در سرای مغان وصف میکند و پیر در آن حافظ را سرزنش میکند: «که خفتهای تو در آغوشِ بختِ خوابزده». دو بیتِ پایانی در ستایشِ شاه نصرتالدین است، که آن را لقبِ شاه یحیی از آلمظفر دانستهاند.
موضوعها: امید و مژده · ازدواج · کامیابی و کار · پول و دارایی · می و رندی · وصال
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز