غزل ۴۲۱: در سرای مغان رفته بود و آب‌زده

در سرای مغان رفته بود و آب‌زده
نشسته پیر و صلایی به شیخ و شاب زده

سبوکشان همه در بندگیش بسته کمر
ولی ز ترک کله چتر بر سحاب زده

شعاع جام و قدح نور ماه پوشیده
عذار مغ‌بچگان راه آفتاب زده

عروس بخت در آن حجله با هزاران ناز
شکسته کسمه و بر برگ گل، گلاب زده

گرفته ساغر عشرت فرشتهٔ رحمت
ز جرعه بر رخ حور و پری گلاب زده

ز شور و عربدهٔ شاهدان شیرین‌کار
شکر شکسته، سمن ریخته، رباب زده

سلام کردم و با من به روی خندان گفت
که ای خمارکش مفلس شراب‌زده

که این کند که تو کردی به ضعف همت و رای؟
ز گنج‌خانه شده خیمه بر خراب زده

وصال دولت بیدار ترسمت ندهند
که خفته‌ای تو در آغوش بخت خواب‌زده

بیا به میکده حافظ که بر تو عرضه کنم
هزار صف ز دعاهای مستجاب‌ زده

فلک جنیبه‌کش شاه نصرت‌الدین است
بیا ببین ملکش دست در رکاب زده

خرد که ملهم غیب است بهر کسب شرف
ز بام عرش صدش بوسه بر جناب زده

معنی ابیات

  1. در سرای مغان رفته بود و آب‌زده / نشسته پیر و صلایی به شیخ و شاب زده

    درِ سرای مغان را رُفته و آب‌پاشیده بودند؛ پیر نشسته بود و بانگِ دعوت به پیر و جوان زده بود.

  2. سبوکشان همه در بندگیش بسته کمر / ولی ز ترک کله چتر بر سحاب زده

    سبوکشان همه در بندگی‌اش کمر بسته بودند، اما از ترکِ کلاه (بی‌نیازی) سایبان بر ابر زده بودند.

  3. شعاع جام و قدح نور ماه پوشیده / عذار مغ‌بچگان راه آفتاب زده

    پرتوِ جام و پیاله نورِ ماه را پوشانده بود، و چهرهٔ مغبچگان راهِ آفتاب را زده بود.

  4. عروس بخت در آن حجله با هزاران ناز / شکسته کسمه و بر برگ گل، گلاب زده

    عروسِ بخت در آن حجله با هزاران ناز، آرایشِ وسمه را شکسته و بر برگِ گل گلاب زده بود.

  5. گرفته ساغر عشرت فرشتهٔ رحمت / ز جرعه بر رخ حور و پری گلاب زده

    فرشتهٔ رحمت ساغرِ شادی را گرفته بود و از جرعه‌اش بر چهرهٔ حور و پری گلاب پاشیده بود.

  6. ز شور و عربدهٔ شاهدان شیرین‌کار / شکر شکسته، سمن ریخته، رباب زده

    از شور و غوغای زیبارویانِ شیرین‌کار، شکر شکسته، یاسمن ریخته و رباب نواخته می‌شد.

  7. سلام کردم و با من به روی خندان گفت / که ای خمارکش مفلس شراب‌زده

    سلام کردم و با رویی خندان به من گفت: ای خمارکشِ تهیدستِ شراب‌زده،

  8. که این کند که تو کردی به ضعف همت و رای؟ / ز گنج‌خانه شده خیمه بر خراب زده

    چه کسی با سستیِ همت و اندیشه چنین می‌کند که تو کردی؟ از گنجخانه بیرون آمده و خیمه بر ویرانه زده‌ای.

  9. وصال دولت بیدار ترسمت ندهند / که خفته‌ای تو در آغوش بخت خواب‌زده

    می‌ترسم وصالِ دولتِ بیدار را به تو ندهند، که تو در آغوشِ بختِ خواب‌آلوده خفته‌ای.

  10. بیا به میکده حافظ که بر تو عرضه کنم / هزار صف ز دعاهای مستجاب‌ زده

    حافظ، به میکده بیا تا هزار صف از دعاهای مستجاب‌شده را به تو عرضه کنم.

  11. فلک جنیبه‌کش شاه نصرت‌الدین است / بیا ببین ملکش دست در رکاب زده

    آسمان یدک‌کشِ اسبِ شاه نصرت‌الدین است؛ بیا و ببین فرشته دست در رکابش زده است.

  12. خرد که ملهم غیب است بهر کسب شرف / ز بام عرش صدش بوسه بر جناب زده

    خرد، که الهام‌گیرِ غیب است، برای کسبِ شرف از بامِ عرش صد بوسه بر درگاهش زده است.

تعبیر فال

جایی پر از شادی و گشایش به روی همه باز است و شما از آن دور مانده‌اید. از سستی اراده، گنج را رها کرده و به اندک قانع شده‌اید. تا خود بیدار نشوید بخت بیدار به شما رو نمی‌کند. به راه درست بازگردید؛ آنجا دعاهایتان پذیرفته می‌شود. پشتیبانی نیرومند و بلندپایه در دسترس است؛ به او نزدیک شوید.

درباره این غزل

غزلی روایی که صحنهٔ جشنی را در سرای مغان وصف می‌کند و پیر در آن حافظ را سرزنش می‌کند: «که خفته‌ای تو در آغوشِ بختِ خواب‌زده». دو بیتِ پایانی در ستایشِ شاه نصرت‌الدین است، که آن را لقبِ شاه یحیی از آل‌مظفر دانسته‌اند.

موضوع‌ها: امید و مژده · ازدواج · کامیابی و کار · پول و دارایی · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا