غزل ۳۹: باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است؟
باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است؟
شمشاد خانهپرور ما از که کمتر است؟
ای نازنینپسر، تو چه مذهب گرفتهای؟
کت خون ما حلالتر از شیر مادر است
چون نقش غم ز دور ببینی شراب خواه
تشخیص کردهایم و مداوا مقرر است
از آستان پیر مغان، سر چرا کشیم؟
دولت در آن سرا و گشایش در آن در است
یک قصه بیش نیست غم عشق، وین عجب
کز هر زبان که میشنوم، نامکرر است
دی وعده داد وصلم و در سر شراب داشت
امروز تا چه گوید و بازش چه در سر است
شیراز و آب رکنی و این باد خوش نسیم
عیبش مکن که خال رخ هفت کشور است
فرق است از آب خضر که ظلمات جای او است
تا آب ما که منبعش الله اکبر است
ما آبروی فقر و قناعت نمیبریم
با پادشه بگوی که روزی مقدر است
حافظ چه طرفه شاخ نباتیست کلک تو
کش میوه دلپذیرتر از شهد و شکر است
معنی ابیات
باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است؟ / شمشاد خانهپرور ما از که کمتر است؟
باغِ مرا چه نیازی به سرو و صنوبر است؟ شمشادِ خانهپرورِ ما از که کمتر است؟
ای نازنینپسر، تو چه مذهب گرفتهای؟ / کت خون ما حلالتر از شیر مادر است
ای پسرِ نازنین، تو چه آیینی گرفتهای که خونِ ما برایت از شیرِ مادر حلالتر است؟
چون نقش غم ز دور ببینی شراب خواه / تشخیص کردهایم و مداوا مقرر است
وقتی نقشِ غم را از دور میبینی، شراب بخواه؛ تشخیص دادهایم و درمان روشن است.
از آستان پیر مغان، سر چرا کشیم؟ / دولت در آن سرا و گشایش در آن در است
چرا از آستانِ پیرِ مغان سر بپیچیم؟ دولت در آن سرا و گشایش در آن در است.
یک قصه بیش نیست غم عشق، وین عجب / کز هر زبان که میشنوم، نامکرر است
غمِ عشق بیش از یک قصه نیست، و شگفت اینکه از هر زبان که میشنوم، تازه است.
دی وعده داد وصلم و در سر شراب داشت / امروز تا چه گوید و بازش چه در سر است
دیروز وعدهٔ وصل داد و در سر شراب داشت؛ تا امروز چه بگوید و باز چه در سر داشته باشد.
شیراز و آب رکنی و این باد خوش نسیم / عیبش مکن که خال رخ هفت کشور است
شیراز و آبِ رکنآباد و این بادِ خوشنسیم؛ عیبش مکن، که خالِ چهرهٔ هفت کشور است.
فرق است از آب خضر که ظلمات جای او است / تا آب ما که منبعش الله اکبر است
میانِ آبِ خضر، که جایگاهش ظلمات است، و آبِ ما، که سرچشمهاش «اللهاکبر» است، فرق است.
ما آبروی فقر و قناعت نمیبریم / با پادشه بگوی که روزی مقدر است
ما آبروی فقر و قناعت را نمیبریم؛ به پادشاه بگو که روزی مقدر است.
حافظ چه طرفه شاخ نباتیست کلک تو / کش میوه دلپذیرتر از شهد و شکر است
حافظ، قلمِ تو چه شاخِ نباتِ شگفتی است، که میوهاش از شهد و شکر دلپذیرتر است.
تعبیر فال
آنچه دارید از آنچه دیگران دارند کم نیست؛ قدر داشتهها و جایی را که در آن هستید بدانید. از راه و پشتیبانی که تاکنون به آن تکیه داشتهاید روی نگردانید، که گشایش از همانجاست. به وعدههای ناپایدار دل نبندید و برای روزی نزد کسی کوچک نشوید؛ روزی شما مقدر است.
- نیت کلی: آنچه دارید از آنچه دیگران دارند کم نیست؛ قدرِ داشتهها و جایی را که در آن هستید بدانید.
- عشق: به وعدههای ناپایداری که در حالِ هیجان داده میشود دل نبندید؛ ببینید فردا چه میگوید.
- کار: از راه و پشتیبانی که تاکنون به آن تکیه داشتهاید روی نگردانید؛ برای روزی نزدِ کسی کوچک نشوید، که روزیِ شما مقدر است.
- سفر: شاید نیازی به سفرِ دور نباشد؛ زیباییِ شهر و خانهٔ خودتان را دریابید.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ هفتمش از پرآوازهترین ستایشهای حافظ از زادگاهش است: «شیراز و آبِ رکنی و این بادِ خوشنسیم / عیبش مکن که خالِ رخِ هفت کشور است». «اللهاکبر» در بیتِ هشتم نامِ تنگهای در شمالِ شیراز است که آبِ رکنآباد از آن سرچشمه میگیرد. بیتِ پنجم نیز بسیار نقل میشود: «یک قصه بیش نیست غمِ عشق».
موضوعها: امید و مژده · پول و دارایی · زیبایی · می و رندی · وصال
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز