غزل ۴۲۳: دوش رفتم به در میکده خواب‌آلوده

دوش رفتم به در میکده خواب‌آلوده
خرقه تر دامن و سجاده شراب‌آلوده

آمد افسوس‌کنان مغبچهٔ باده‌فروش
گفت بیدار شو ای رهرو خواب‌آلوده

شست و شویی کن و آن‌گه به خرابات خرام
تا نگردد ز تو این دیر خراب آلوده

به هوای لب شیرین پسران چند کنی
جوهر روح به یاقوت مذاب آلوده

به طهارت گذران منزل پیری و مکن
خلعت شیب چو تشریف شباب آلوده

پاک و صافی شو و از چاه طبیعت به در آی
که صفایی ندهد آب تراب‌آلوده

گفتم ای جان جهان دفتر گل عیبی نیست
که شود فصل بهار از می ناب آلوده

آشنایان ره عشق در این بحر عمیق
غرقه گشتند و نگشتند به آب آلوده

گفت حافظ لغز و نکته به یاران مفروش
آه از این لطف به انواع عتاب آلوده

معنی ابیات

  1. دوش رفتم به در میکده خواب‌آلوده / خرقه تر دامن و سجاده شراب‌آلوده

    دیشب خواب‌آلوده به درِ میکده رفتم، با خرقهٔ تردامن و سجادهٔ شراب‌آلوده.

  2. آمد افسوس‌کنان مغبچهٔ باده‌فروش / گفت بیدار شو ای رهرو خواب‌آلوده

    مغ‌بچهٔ باده‌فروش افسوس‌کنان آمد و گفت: بیدار شو، ای رهروِ خواب‌آلوده.

  3. شست و شویی کن و آن‌گه به خرابات خرام / تا نگردد ز تو این دیر خراب آلوده

    شست‌وشویی کن و آنگاه به خرابات بخرام، تا این دیر از تو آلودهٔ خرابی نشود.

  4. به هوای لب شیرین پسران چند کنی / جوهر روح به یاقوت مذاب آلوده

    تا کی به هوای لبِ شیرینِ نوجوانان، گوهرِ جان را به یاقوتِ گداخته (باده) می‌آلایی؟

  5. به طهارت گذران منزل پیری و مکن / خلعت شیب چو تشریف شباب آلوده

    منزلِ پیری را با پاکی بگذران، و جامهٔ پیری را مانندِ جامهٔ جوانی آلوده مکن.

  6. پاک و صافی شو و از چاه طبیعت به در آی / که صفایی ندهد آب تراب‌آلوده

    پاک و صاف شو و از چاهِ طبیعت (هوس‌ها) بیرون بیا، که آبِ خاک‌آلود صفا نمی‌دهد.

  7. گفتم ای جان جهان دفتر گل عیبی نیست / که شود فصل بهار از می ناب آلوده

    گفتم: ای جانِ جهان، عیبی نیست اگر دفترِ گل در فصلِ بهار به بادهٔ ناب آلوده شود.

  8. آشنایان ره عشق در این بحر عمیق / غرقه گشتند و نگشتند به آب آلوده

    (پاسخ داد:) آشنایانِ راهِ عشق در این دریای ژرف غرق شدند، اما به آب آلوده نشدند.

  9. گفت حافظ لغز و نکته به یاران مفروش / آه از این لطف به انواع عتاب آلوده

    گفت: حافظ، معما و نکته‌پردازی را به یاران مفروش. آه از این لطفی که به انواعِ سرزنش آمیخته است!

تعبیر فال

پیش از آنکه به کاری مهم یا جایی ارزشمند وارد شوید، خود را آماده و دل را پاک کنید. زمان آن است که از عادت‌های دوران جوانی دست بردارید و سال‌های پیش رو را با پاکی بگذرانید. بهانه نیاورید و خود را فریب ندهید. می‌توان در میان زندگی بود و آلودهٔ آن نشد. سرزنش دوستانه را بپذیرید؛ از سر دلسوزی است.

درباره این غزل

غزلی روایی: شاعر خواب‌آلوده و با سجادهٔ شراب‌آلوده به درِ میکده می‌رود و مغ‌بچه او را به پاکی فرامی‌خواند. ردیفِ «آلوده» در هر بیت تکرار می‌شود، و بیتِ هشتم از پرمعناترین بیت‌های غزل است: می‌توان در دریای عشق غرق شد و به آب آلوده نشد.

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · سفر و غربت · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا