غزل ۴۳۶: آن غالیه‌خط گر سوی ما نامه نوشتی

آن غالیه‌خط گر سوی ما نامه نوشتی
گردون ورق هستی ما درننوشتی

هر چند که هجران ثمر وصل برآرد
دهقان جهان! کاش که این تخم نکشتی

آمرزش نقد است کسی را که در این جا
یاری‌ست چو حوری و سرایی چو بهشتی

در مصطبهٔ عشق تنعم نتوان کرد
چون بالش زر نیست، بسازیم به خشتی

مفروش به باغ ارم و نخوت شداد
یک شیشه می و نوش‌لبی و لب کشتی

تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا؟
حیف است ز خوبی که شود عاشق زشتی

آلودگی خرقه، خرابی جهان است
کو راهروی، اهل دلی، پاک‌سرشتی؟

از دست چرا هشت سر زلف تو حافظ؟
تقدیر چنین بود، چه کردی که نهشتی؟

معنی ابیات

  1. آن غالیه‌خط گر سوی ما نامه نوشتی / گردون ورق هستی ما درننوشتی

    اگر آن یارِ مشکین‌خط نامه‌ای به ما می‌نوشت، آسمان برگِ هستیِ ما را درنمی‌نوردید.

  2. هر چند که هجران ثمر وصل برآرد / دهقان جهان! کاش که این تخم نکشتی

    هرچند جدایی میوهٔ وصال می‌آورد، ای دهقانِ جهان، کاش این بذر را نمی‌کاشتی.

  3. آمرزش نقد است کسی را که در این جا / یاری‌ست چو حوری و سرایی چو بهشتی

    آمرزش نقد است برای کسی که در اینجا یاری چون حوری و سرایی چون بهشت دارد.

  4. در مصطبهٔ عشق تنعم نتوان کرد / چون بالش زر نیست، بسازیم به خشتی

    بر سکوی عشق نمی‌توان تن‌پروری کرد؛ چون بالشِ زر نیست، به خشتی بسازیم.

  5. مفروش به باغ ارم و نخوت شداد / یک شیشه می و نوش‌لبی و لب کشتی

    باغِ ارم و غرورِ شداد را با یک شیشه باده و لبی نوشین و کنارِ کشتزاری عوض مکن.

  6. تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا؟ / حیف است ز خوبی که شود عاشق زشتی

    ای دلِ دانا، تا کی غمِ دنیای پست؟ حیف است که خوبی عاشقِ زشتی شود.

  7. آلودگی خرقه، خرابی جهان است / کو راهروی، اهل دلی، پاک‌سرشتی؟

    آلودگیِ خرقه مایهٔ ویرانیِ جهان است؛ کو رهروی، اهلِ دلی، پاک‌سرشتی؟

  8. از دست چرا هشت سر زلف تو حافظ؟ / تقدیر چنین بود، چه کردی که نهشتی؟

    حافظ، چرا سرِ زلفِ او را از دست هِشتی (رها کردی)؟ تقدیر چنین بود؛ چه می‌کردی که رها نکنی؟

تعبیر فال

اگر خبری از او می‌رسید حالتان بسیار بهتر بود؛ دوری سخت است هرچند سرانجام نیک دارد. به آنچه دارید قانع باشید: دوستی خوب، خانه‌ای آرام و خوشی ساده از هر شکوهی بهتر است. دل دانا را به اندوه دنیای پست ندهید. برای آنچه از دست رفته خود را سرزنش نکنید؛ چنین مقدر بود.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ـشتی»، که بیتِ دومش گلایه‌ای ظریف از تقدیر است: هرچند جدایی سرانجام به وصال می‌انجامد، «دهقانِ جهان، کاش که این تخم نکشتی». بیتِ پنجم باغِ ارم و غرورِ شدادِ افسانه‌ای را در برابرِ یک شادیِ سادهٔ کنارِ کشتزار ناچیز می‌شمارد.

موضوع‌ها: بخت و دگرگونی روزگار · پول و دارایی · معنویت و عرفان · زیبایی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا