غزل ۱۳۸: یاد باد آن که ز ما وقت سفر یاد نکرد

یاد باد آن که ز ما وقت سفر یاد نکرد
به وداعی دل غم‌دیدهٔ ما شاد نکرد

آن جوان‌بخت که می‌زد رقم خیر و قبول
بندهٔ پیر ندانم ز چه آزاد نکرد

کاغذین جامه به خونآب بشویم که فلک
رهنمونیم به پای علم داد نکرد

دل به امید صدایی که مگر در تو رسد
ناله‌ها کرد در این کوه که فرهاد نکرد

سایه تا بازگرفتی ز چمن مرغ سحر
آشیان در شکن طرهٔ شمشاد نکرد

شاید ار پیک صبا، از تو بیاموزد کار
زآن که چالاک‌تر از این حرکت، باد نکرد

کلک مشاطهٔ صنعش نکشد نقش مراد
هر که اقرار بدین حسن خداداد نکرد

مطربا! پرده بگردان و بزن راه عراق
که بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد

غزلیات عراقی‌ست سرود حافظ
که شنید این ره دل‌سوز که فریاد نکرد؟

معنی ابیات

  1. یاد باد آن که ز ما وقت سفر یاد نکرد / به وداعی دل غم‌دیدهٔ ما شاد نکرد

    یاد باد آن کس که هنگامِ سفر از ما یاد نکرد و با یک خداحافظی دلِ غمدیدهٔ ما را شاد نکرد.

  2. آن جوان‌بخت که می‌زد رقم خیر و قبول / بندهٔ پیر ندانم ز چه آزاد نکرد

    آن جوان‌بخت که رقمِ نیکی و پذیرش می‌زد، نمی‌دانم چرا بندهٔ پیر را آزاد نکرد.

  3. کاغذین جامه به خونآب بشویم که فلک / رهنمونیم به پای علم داد نکرد

    جامهٔ کاغذینِ دادخواهی را با اشکِ خونین بشویم، که آسمان مرا به پای پرچمِ داد راهنمایی نکرد.

  4. دل به امید صدایی که مگر در تو رسد / ناله‌ها کرد در این کوه که فرهاد نکرد

    دل به امیدِ پژواکی که شاید به تو برسد، در این کوه ناله‌هایی کرد که فرهاد نکرد.

  5. سایه تا بازگرفتی ز چمن مرغ سحر / آشیان در شکن طرهٔ شمشاد نکرد

    از وقتی سایه‌ات را از چمن بازگرفتی، مرغِ سحر در شکنِ زلفِ شمشاد آشیانه نکرد.

  6. شاید ار پیک صبا، از تو بیاموزد کار / زآن که چالاک‌تر از این حرکت، باد نکرد

    سزاست اگر پیکِ صبا کار را از تو بیاموزد، چرا که باد هم چالاک‌تر از این حرکتی نکرد.

  7. کلک مشاطهٔ صنعش نکشد نقش مراد / هر که اقرار بدین حسن خداداد نکرد

    هر کس به این زیباییِ خدادادی اعتراف نکرد، قلمِ آرایشگرِ آفرینش نقشِ مرادش را نکشید.

  8. مطربا! پرده بگردان و بزن راه عراق / که بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد

    ای نوازنده، پرده را بگردان و آهنگِ «عراق» بزن، که یار از همین راه رفت و از ما یاد نکرد.

  9. غزلیات عراقی‌ست سرود حافظ / که شنید این ره دل‌سوز که فریاد نکرد؟

    سرودِ حافظ غزل‌های عراقی است؛ کیست که این آهنگِ دلسوز را شنید و فریاد نکرد؟

تعبیر فال

کسی بی خداحافظی و بی یادی از شما رفته و دلتان را آزرده است. از او انتظار لطف و گشایش داشتید و ندیدید. ناله‌های شما تاکنون به گوشش نرسیده است. دادخواهی از او سودی ندارد؛ اندوه خود را به شکلی دیگر، با نوشتن یا هنر، بیرون بریزید و او را با خوبی یاد کنید.

درباره این غزل

غزلی در رفتنِ بی‌خداحافظیِ یار، با ردیفِ «نکرد». بیتِ هشتم با «عراق» بازی می‌کند: هم نامِ پرده‌ای در موسیقی است و هم سرزمینی که یار به آن سفر کرد. بیتِ سوم به رسمی کهن اشاره دارد: دادخواهان جامهٔ کاغذین می‌پوشیدند.

موضوع‌ها: امید و مژده · کامیابی و کار · سفر و غربت · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا