غزل ۱۸۲: حسب حالی ننوشتی و شد ایامی چند

حسب حالی ننوشتی و شد ایامی چند
محرمی کو که فرستم به تو پیغامی چند؟

ما بدان مقصد عالی نتوانیم رسید
هم مگر پیش نهد لطف شما گامی چند

چون می از خم به سبو رفت و گل افکند نقاب
فرصت عیش نگه دار و بزن جامی چند

قند آمیخته با گل نه علاج دل ماست
بوسه‌ای چند برآمیز به دشنامی چند

زاهد از کوچهٔ رندان به سلامت بگذر
تا خرابت نکند صحبت بدنامی چند

عیب می جمله چو گفتی، هنرش نیز بگو
نفی حکمت مکن از بهر دل عامی چند

ای گدایان خرابات خدا یار شماست
چشم انعام مدارید ز انعامی چند

پیر میخانه چه خوش گفت به دردی‌کش خویش
که مگو حال دل سوخته با خامی چند

حافظ از شوق رخ مهر‌فروغ تو بسوخت
کامگارا نظری کن سوی ناکامی چند

معنی ابیات

  1. حسب حالی ننوشتی و شد ایامی چند / محرمی کو که فرستم به تو پیغامی چند؟

    چند روزی گذشت و شرحِ حالی ننوشتی؛ محرمی کجاست که چند پیامی به تو بفرستم؟

  2. ما بدان مقصد عالی نتوانیم رسید / هم مگر پیش نهد لطف شما گامی چند

    ما نمی‌توانیم به آن مقصدِ بلند برسیم، مگر لطفِ شما چند گامی پیش بگذارد.

  3. چون می از خم به سبو رفت و گل افکند نقاب / فرصت عیش نگه دار و بزن جامی چند

    اکنون که باده از خم به سبو رفت و گل نقاب افکند، فرصتِ شادی را نگه دار و چند جامی بزن.

  4. قند آمیخته با گل نه علاج دل ماست / بوسه‌ای چند برآمیز به دشنامی چند

    قندِ آمیخته با گل (گلقند) درمانِ دلِ ما نیست؛ چند بوسه را با چند دشنام (شیرین) بیامیز.

  5. زاهد از کوچهٔ رندان به سلامت بگذر / تا خرابت نکند صحبت بدنامی چند

    ای زاهد، از کوچهٔ رندان به سلامت بگذر، تا همنشینیِ چند بدنام تو را خراب نکند.

  6. عیب می جمله چو گفتی، هنرش نیز بگو / نفی حکمت مکن از بهر دل عامی چند

    وقتی همهٔ عیب‌های باده را گفتی، هنرش را هم بگو؛ برای دلِ چند عامی، حکمت را انکار مکن.

  7. ای گدایان خرابات خدا یار شماست / چشم انعام مدارید ز انعامی چند

    ای گدایانِ خرابات، خدا یارِ شماست؛ از چند چارپا (فرومایه) چشمِ بخشش نداشته باشید.

  8. پیر میخانه چه خوش گفت به دردی‌کش خویش / که مگو حال دل سوخته با خامی چند

    پیرِ میخانه چه خوش به دُردنوشِ خود گفت: حالِ دلِ سوخته را با چند خام مگو.

  9. حافظ از شوق رخ مهر‌فروغ تو بسوخت / کامگارا نظری کن سوی ناکامی چند

    حافظ از شوقِ چهرهٔ خورشیدفروغِ تو سوخت؛ ای کامروا، نگاهی به سوی چند ناکام بینداز.

تعبیر فال

چند روزی است از او خبری نرسیده و کسی را ندارید که پیامتان را ببرد. رسیدن به مقصود بی لطف او ممکن نیست؛ بخواهید که او نیز گامی پیش بگذارد. فرصت خوش را از دست ندهید. حال دل خود را برای هر کسی بازگو نکنید و از مردم فرومایه چشم یاری نداشته باشید؛ خدا یار شماست.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «چند» که با گله از بی‌خبری آغاز می‌شود. بیتِ هشتم پندی پرآوازه از پیرِ میخانه است: «که مگو حالِ دلِ سوخته با خامی چند»، و بیتِ ششم انصاف در داوری را می‌خواهد: عیب را گفتی، هنر را هم بگو.

موضوع‌ها: دوستی و وفا · دعا و توکل · معنویت و عرفان · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا