غزل ۱۸۴: دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند
دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند
گل آدم بسرشتند و به پیمانه زدند
ساکنان حرم ستر و عفاف ملکوت
با من راهنشین، بادهٔ مستانه زدند
آسمان بار امانت نتوانست کشید
قرعهٔ کار به نام من دیوانه زدند
جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه
چون ندیدند حقیقت، ره افسانه زدند
شکر ایزد که میان من و او صلح افتاد
صوفیان، رقصکنان، ساغر شکرانه زدند
آتش آن نیست که از شعلهٔ او خندد شمع
آتش آن است که در خرمن پروانه زدند
کس چو حافظ نگشاد، از رخ اندیشه نقاب
تا سر زلف سخن را، به قلم شانه زدند
معنی ابیات
دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند / گل آدم بسرشتند و به پیمانه زدند
دیشب دیدم که فرشتگان درِ میخانه را زدند، گِلِ آدم را سرشتند و در پیمانه ریختند.
ساکنان حرم ستر و عفاف ملکوت / با من راهنشین، بادهٔ مستانه زدند
ساکنانِ حرمِ پرده و پاکدامنیِ ملکوت، با منِ راهنشین بادهٔ مستانه نوشیدند.
آسمان بار امانت نتوانست کشید / قرعهٔ کار به نام من دیوانه زدند
آسمان نتوانست بارِ امانت را بکشد؛ قرعهٔ کار را به نامِ منِ دیوانه زدند.
جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه / چون ندیدند حقیقت، ره افسانه زدند
جنگِ هفتاد و دو ملت را همه را معذور بدار؛ چون حقیقت را ندیدند، راهِ افسانه را زدند.
شکر ایزد که میان من و او صلح افتاد / صوفیان، رقصکنان، ساغر شکرانه زدند
شکرِ خدا که میانِ من و او آشتی افتاد؛ صوفیان رقصکنان جامِ شکرانه زدند.
آتش آن نیست که از شعلهٔ او خندد شمع / آتش آن است که در خرمن پروانه زدند
آتش آن نیست که شمع از شعلهاش بخندد؛ آتش آن است که در خرمنِ پروانه زدند.
کس چو حافظ نگشاد، از رخ اندیشه نقاب / تا سر زلف سخن را، به قلم شانه زدند
هیچکس مانندِ حافظ نقاب از چهرهٔ اندیشه نگشود، از آن زمان که زلفِ سخن را با قلم شانه زدند.
تعبیر فال
فالی بلند و نیک است: مسئولیتی بزرگ یا موهبتی ویژه به نام شما افتاده که دیگران از پذیرفتنش ناتوان بودند؛ آن را بپذیرید و قدر بدانید. از ستیزهٔ مردم بر سر باورها دلگیر نشوید و آنان را معذور بدارید. میان شما و آنچه میجستید آشتی برقرار شده است. عشق راستین آتشی است که همهٔ هستی را میسوزاند.
- نیت کلی: فالی بلند و نیک: موهبتی ویژه یا مسئولیتی بزرگ به نامِ شما افتاده است؛ آن را بپذیرید و قدر بدانید.
- عشق: میانِ شما و آنچه میجستید آشتی برقرار شده است؛ عشقِ راستین آتشی است که همهٔ هستی را میسوزاند.
- کار: از ستیزهٔ مردم بر سرِ باورها دلگیر نشوید و آنان را معذور بدارید.
- سفر: سفری با دلِ آرام و آشتیجو؛ خجسته است.
درباره این غزل
از ژرفترین و مشهورترین غزلهای حافظ، با مطلعِ «دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدند / گِلِ آدم بسرشتند و به پیمانه زدند». بیتِ سوم به آیهای از قرآن اشاره دارد که آسمان و زمین بارِ امانت را نپذیرفتند و انسان آن را برداشت، و بیتِ چهارم، «جنگِ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه»، از مشهورترین بیتهای حافظ در مداراست.
موضوعها: عشق · امید و مژده · معنویت و عرفان · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز