غزل ۱۸۵: نقدها را بود آیا که عیاری گیرند؟

نقدها را بود آیا که عیاری گیرند؟
تا همه صومعه‌داران، پی کاری گیرند

مصلحت‌دید من، آن است که یاران، همه، کار
بگذارند و خم طرهٔ یاری گیرند

خوش گرفتند حریفان، سر زلف ساقی
گر فلکشان بگذارد که قراری گیرند

قوت بازوی پرهیز به خوبان مفروش!
که در این خیل، حصاری به سواری گیرند

یا‌ رب! این بچهٔ ترکان چه دلیرند به خون
که به تیر مژه، هر لحظه، شکاری گیرند

رقص بر شعر تر و نالهٔ نی خوش باشد
خاصه، رقصی که در آن، دست نگاری گیرند

«حافظ»! ابنای زمان را غم مسکینان نیست
زین میان گر بتوان به که کناری گیرند

معنی ابیات

  1. نقدها را بود آیا که عیاری گیرند؟ / تا همه صومعه‌داران، پی کاری گیرند

    آیا می‌شود که سکه‌ها را محک بزنند، تا همهٔ صومعه‌نشینانِ ریاکار پیِ کارِ خود بروند؟

  2. مصلحت‌دید من، آن است که یاران، همه، کار / بگذارند و خم طرهٔ یاری گیرند

    صلاح‌دیدِ من این است که یاران همه کار را رها کنند و خمِ طرهٔ یاری را بگیرند.

  3. خوش گرفتند حریفان، سر زلف ساقی / گر فلکشان بگذارد که قراری گیرند

    حریفان چه خوش سرِ زلفِ ساقی را گرفتند، اگر آسمان بگذارد که آرامشی بیابند.

  4. قوت بازوی پرهیز به خوبان مفروش! / که در این خیل، حصاری به سواری گیرند

    زورِ بازوی پرهیز را به زیبارویان مفروش، که در این سپاه، دژی را با یک سوار می‌گیرند.

  5. یا‌ رب! این بچهٔ ترکان چه دلیرند به خون / که به تیر مژه، هر لحظه، شکاری گیرند

    خدایا، این ترک‌زادگان در خونریزی چه دلیرند، که هر لحظه با تیرِ مژه شکاری می‌گیرند.

  6. رقص بر شعر تر و نالهٔ نی خوش باشد / خاصه، رقصی که در آن، دست نگاری گیرند

    رقص بر شعرِ لطیف و نالهٔ نی خوش است، به‌ویژه رقصی که در آن دستِ نگاری را بگیرند.

  7. «حافظ»! ابنای زمان را غم مسکینان نیست / زین میان گر بتوان به که کناری گیرند

    حافظ، مردمِ این روزگار غمِ بینوایان را ندارند؛ اگر بتوان از این میان کناره گرفت، بهتر است.

تعبیر فال

روزی فرا می‌رسد که سره از ناسره جدا شود و مدعیان بی‌مایه رسوا شوند. به توان پرهیز خود مغرور نشوید؛ دل زودتر از آنچه می‌پندارید گرفتار می‌شود. قدر شادی و همنشینی را بدانید. از مردم این روزگار انتظار یاری و دلسوزی نداشته باشید؛ اگر می‌توانید، گوشه‌ای آرام برگزینید.

درباره این غزل

غزلی که با آرزوی محک خوردنِ سکه‌ها آغاز می‌شود، یعنی روزی که ریاکاری آشکار شود. بیتِ چهارم هشداری ظریف دارد: به نیرویِ پرهیزِ خود مناز، که دلِ استوار را هم با یک نگاه می‌گشایند. بیتِ پایانی کناره‌گیری از مردمِ بی‌درد را بهتر می‌داند.

موضوع‌ها: امید و مژده · شادی و غنیمت دم · پول و دارایی · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا