غزل ۲۳۹: رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
وظیفه گر برسد، مصرفش گل است و نبید
صفیر مرغ برآمد، بط شراب کجاست؟
فغان فتاد به بلبل، نقاب گل که کشید؟
ز میوههای بهشتی چه ذوق دریابد
هر آن که سیب زنخدان شاهدی نگزید
مکن ز غصه شکایت که در طریق طلب
به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
ز روی ساقی مهوش گلی بچین امروز
که گرد عارض بستان خط بنفشه دمید
چنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست ببرد
که با کسی دگرم نیست برگ گفت و شنید
من این مرقع رنگین چو گل، بخواهم سوخت
که پیر بادهفروشش به جرعهای نخرید
بهار میگذرد دادگسترا دریاب
که رفت موسم و حافظ هنوز می نچشید
معنی ابیات
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید / وظیفه گر برسد، مصرفش گل است و نبید
مژده رسید که بهار آمد و سبزه رویید؛ اگر مقرری برسد، خرجش گل و باده است.
صفیر مرغ برآمد، بط شراب کجاست؟ / فغان فتاد به بلبل، نقاب گل که کشید؟
بانگِ پرنده برخاست؛ صراحیِ بطشکل کجاست؟ فغان در بلبل افتاد؛ چه کسی نقابِ گل را کنار زد؟
ز میوههای بهشتی چه ذوق دریابد / هر آن که سیب زنخدان شاهدی نگزید
کسی که سیبِ زنخدانِ زیبارویی را نگزیده، از میوههای بهشتی چه لذتی میبرد؟
مکن ز غصه شکایت که در طریق طلب / به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
از غصه شکایت مکن، که در راهِ طلب کسی که زحمتی نکشید به آسایش نرسید.
ز روی ساقی مهوش گلی بچین امروز / که گرد عارض بستان خط بنفشه دمید
امروز از روی ساقیِ ماهوش گلی بچین، که خطِ بنفشه گردِ چهرهٔ بستان رویید.
چنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست ببرد / که با کسی دگرم نیست برگ گفت و شنید
کرشمهٔ ساقی چنان دلم را از دست برد که با کسِ دیگری حوصلهٔ گفتوشنود ندارم.
من این مرقع رنگین چو گل، بخواهم سوخت / که پیر بادهفروشش به جرعهای نخرید
من این خرقهٔ رنگارنگ را مانندِ گل خواهم سوزاند، که پیرِ بادهفروش آن را به جرعهای نخرید.
بهار میگذرد دادگسترا دریاب / که رفت موسم و حافظ هنوز می نچشید
ای دادگستر، بهار میگذرد، دریاب؛ که فصل رفت و حافظ هنوز باده نچشیده است.
تعبیر فال
هنگام شادی و تازگی رسیده و نباید آن را به گله و اندوه بگذرانید. هیچ آسایشی بی زحمت به دست نمیآید. فرصت کوتاه است و میگذرد؛ امروز را دریابید و کار را به فردا نیندازید. اگر برای بهره بردن از این فرصت به یاری کسی نیاز دارید، آن را بیدرنگ بخواهید.
- نیت کلی: هنگامِ شادی و تازگی رسیده؛ آن را به گله و اندوه نگذرانید. هیچ آسایشی بی زحمت به دست نمیآید.
- عشق: دلتان چنان در گروِ کسی است که با دیگران حوصلهٔ سخن ندارید؛ امروز را دریابید.
- کار: اگر برای بهره بردن از این فرصت به یاری کسی نیاز دارید، آن را بیدرنگ بخواهید.
- سفر: بهار میگذرد؛ سفرِ بهاری را به فردا نیندازید.
درباره این غزل
غزلی بهاری که بیتِ چهارمش از پندهای پرآوازهٔ حافظ است: «مکن ز غصه شکایت که در طریقِ طلب / به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید». بیتِ پایانی درخواستی شوخ و فوری از ممدوح است: بهار میگذرد و حافظ هنوز بهرهای نبرده است.
موضوعها: شادی و غنیمت دم · معنویت و عرفان · زیبایی · آغاز دوباره
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز