غزل ۲۳۹: رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید

رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
وظیفه گر برسد، مصرفش گل است و نبید

صفیر مرغ برآمد، بط شراب کجاست؟
فغان فتاد به بلبل، نقاب گل که کشید؟

ز میوه‌های بهشتی چه ذوق دریابد
هر آن که سیب زنخدان شاهدی نگزید

مکن ز غصه شکایت که در طریق طلب
به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید

ز روی ساقی مه‌وش گلی بچین امروز
که گرد عارض بستان خط بنفشه دمید

چنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست ببرد
که با کسی دگرم نیست برگ گفت و شنید

من این مرقع رنگین چو گل، بخواهم سوخت
که پیر باده‌فروشش به جرعه‌ای نخرید

بهار می‌گذرد دادگسترا دریاب
که رفت موسم و حافظ هنوز می نچشید

معنی ابیات

  1. رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید / وظیفه گر برسد، مصرفش گل است و نبید

    مژده رسید که بهار آمد و سبزه رویید؛ اگر مقرری برسد، خرجش گل و باده است.

  2. صفیر مرغ برآمد، بط شراب کجاست؟ / فغان فتاد به بلبل، نقاب گل که کشید؟

    بانگِ پرنده برخاست؛ صراحیِ بط‌شکل کجاست؟ فغان در بلبل افتاد؛ چه کسی نقابِ گل را کنار زد؟

  3. ز میوه‌های بهشتی چه ذوق دریابد / هر آن که سیب زنخدان شاهدی نگزید

    کسی که سیبِ زنخدانِ زیبارویی را نگزیده، از میوه‌های بهشتی چه لذتی می‌برد؟

  4. مکن ز غصه شکایت که در طریق طلب / به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید

    از غصه شکایت مکن، که در راهِ طلب کسی که زحمتی نکشید به آسایش نرسید.

  5. ز روی ساقی مه‌وش گلی بچین امروز / که گرد عارض بستان خط بنفشه دمید

    امروز از روی ساقیِ ماه‌وش گلی بچین، که خطِ بنفشه گردِ چهرهٔ بستان رویید.

  6. چنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست ببرد / که با کسی دگرم نیست برگ گفت و شنید

    کرشمهٔ ساقی چنان دلم را از دست برد که با کسِ دیگری حوصلهٔ گفت‌وشنود ندارم.

  7. من این مرقع رنگین چو گل، بخواهم سوخت / که پیر باده‌فروشش به جرعه‌ای نخرید

    من این خرقهٔ رنگارنگ را مانندِ گل خواهم سوزاند، که پیرِ باده‌فروش آن را به جرعه‌ای نخرید.

  8. بهار می‌گذرد دادگسترا دریاب / که رفت موسم و حافظ هنوز می نچشید

    ای دادگستر، بهار می‌گذرد، دریاب؛ که فصل رفت و حافظ هنوز باده نچشیده است.

تعبیر فال

هنگام شادی و تازگی رسیده و نباید آن را به گله و اندوه بگذرانید. هیچ آسایشی بی زحمت به دست نمی‌آید. فرصت کوتاه است و می‌گذرد؛ امروز را دریابید و کار را به فردا نیندازید. اگر برای بهره بردن از این فرصت به یاری کسی نیاز دارید، آن را بی‌درنگ بخواهید.

درباره این غزل

غزلی بهاری که بیتِ چهارمش از پندهای پرآوازهٔ حافظ است: «مکن ز غصه شکایت که در طریقِ طلب / به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید». بیتِ پایانی درخواستی شوخ و فوری از ممدوح است: بهار می‌گذرد و حافظ هنوز بهره‌ای نبرده است.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · معنویت و عرفان · زیبایی · آغاز دوباره

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا