غزل ۳۸۱: گرچه ما بندگان پادشهیم

گرچه ما بندگان پادشهیم
پادشاهان ملک صبحگهیم

گنج در آستین و کیسه تهی
جام گیتی‌نما و خاک رهیم

هوشیار حضور و مست غرور
بحر توحید و غرقهٔ گنهیم

شاهد بخت چون کرشمه کند
ماش آیینه‌ رخ چو مهیم

شاه بیدار بخت را هر شب
ما نگهبان افسر و کلهیم

گو غنیمت شمار صحبت ما
که تو در خواب و ما به دیده گهیم

شاه منصور واقف است که ما
روی همت به هر کجا که نهیم

دشمنان را ز خون کفن سازیم
دوستان را قبای فتح دهیم

رنگ تزویر پیش ما نبود
شیر سرخیم و افعی سیهیم

وام حافظ بگو که بازدهند
کرده‌ای اعتراف و ما گوهیم

معنی ابیات

  1. گرچه ما بندگان پادشهیم / پادشاهان ملک صبحگهیم

    هرچند ما بندگانِ پادشاهیم، پادشاهانِ کشورِ سحرگاهیم.

  2. گنج در آستین و کیسه تهی / جام گیتی‌نما و خاک رهیم

    گنج در آستین داریم و کیسه تهی؛ جامِ جهان‌نما هستیم و خاکِ راه.

  3. هوشیار حضور و مست غرور / بحر توحید و غرقهٔ گنهیم

    هشیارِ حضوریم و مستِ غرور؛ دریای توحیدیم و غرقِ گناه.

  4. شاهد بخت چون کرشمه کند / ماش آیینه‌ رخ چو مهیم

    هرگاه زیبارویِ بخت کرشمه کند، ما مانندِ ماه آینهٔ رخسارِ اوییم.

  5. شاه بیدار بخت را هر شب / ما نگهبان افسر و کلهیم

    ما هر شب نگهبانِ تاج و کلاهِ شاهِ بیداربختیم.

  6. گو غنیمت شمار صحبت ما / که تو در خواب و ما به دیده گهیم

    بگو همنشینیِ ما را غنیمت بشمار، که تو در خوابی و ما در دیده‌بانی.

  7. شاه منصور واقف است که ما / روی همت به هر کجا که نهیم

    شاه منصور آگاه است که ما روی همت را به هر کجا بنهیم،

  8. دشمنان را ز خون کفن سازیم / دوستان را قبای فتح دهیم

    دشمنان را از خون کفن می‌سازیم و به دوستان جامهٔ پیروزی می‌دهیم.

  9. رنگ تزویر پیش ما نبود / شیر سرخیم و افعی سیهیم

    پیشِ ما رنگِ نیرنگ نیست؛ شیرِ سرخیم و افعیِ سیاه.

  10. وام حافظ بگو که بازدهند / کرده‌ای اعتراف و ما گوهیم

    بگو وامِ حافظ را بازدهند؛ ای شاه، خود اعتراف کرده‌ای و ما گواهیم.

تعبیر فال

هرچند در ظاهر دست‌تان تهی است، در باطن گنجی دارید و در بیداری سحرگاهان پادشاهید. دعا و همت شما پشتیبان دیگران است؛ قدر خود را بدانید و دیگران نیز باید قدر شما را بدانند. یکرنگ و بی‌فریب باشید. اگر حقی یا طلبی دارید که پذیرفته شده، وقت آن است که آن را بخواهید.

درباره این غزل

غزلی با تضادهای پیاپی: «گنج در آستین و کیسه تهی»، «بحرِ توحید و غرقهٔ گنه». شاعر خود و همانندانش را «پادشاهانِ ملکِ صبحگه» می‌خواند، کسانی که در سحرگاه با دعا پاسدارِ شاه‌اند. در پایان، با شوخی‌ای جسورانه، وامِ خود را از شاه منصور می‌خواهد.

موضوع‌ها: دعا و توکل · کامیابی و کار · پول و دارایی · زیبایی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا