غزل ۳۸۱: گرچه ما بندگان پادشهیم
گرچه ما بندگان پادشهیم
پادشاهان ملک صبحگهیم
گنج در آستین و کیسه تهی
جام گیتینما و خاک رهیم
هوشیار حضور و مست غرور
بحر توحید و غرقهٔ گنهیم
شاهد بخت چون کرشمه کند
ماش آیینه رخ چو مهیم
شاه بیدار بخت را هر شب
ما نگهبان افسر و کلهیم
گو غنیمت شمار صحبت ما
که تو در خواب و ما به دیده گهیم
شاه منصور واقف است که ما
روی همت به هر کجا که نهیم
دشمنان را ز خون کفن سازیم
دوستان را قبای فتح دهیم
رنگ تزویر پیش ما نبود
شیر سرخیم و افعی سیهیم
وام حافظ بگو که بازدهند
کردهای اعتراف و ما گوهیم
معنی ابیات
گرچه ما بندگان پادشهیم / پادشاهان ملک صبحگهیم
هرچند ما بندگانِ پادشاهیم، پادشاهانِ کشورِ سحرگاهیم.
گنج در آستین و کیسه تهی / جام گیتینما و خاک رهیم
گنج در آستین داریم و کیسه تهی؛ جامِ جهاننما هستیم و خاکِ راه.
هوشیار حضور و مست غرور / بحر توحید و غرقهٔ گنهیم
هشیارِ حضوریم و مستِ غرور؛ دریای توحیدیم و غرقِ گناه.
شاهد بخت چون کرشمه کند / ماش آیینه رخ چو مهیم
هرگاه زیبارویِ بخت کرشمه کند، ما مانندِ ماه آینهٔ رخسارِ اوییم.
شاه بیدار بخت را هر شب / ما نگهبان افسر و کلهیم
ما هر شب نگهبانِ تاج و کلاهِ شاهِ بیداربختیم.
گو غنیمت شمار صحبت ما / که تو در خواب و ما به دیده گهیم
بگو همنشینیِ ما را غنیمت بشمار، که تو در خوابی و ما در دیدهبانی.
شاه منصور واقف است که ما / روی همت به هر کجا که نهیم
شاه منصور آگاه است که ما روی همت را به هر کجا بنهیم،
دشمنان را ز خون کفن سازیم / دوستان را قبای فتح دهیم
دشمنان را از خون کفن میسازیم و به دوستان جامهٔ پیروزی میدهیم.
رنگ تزویر پیش ما نبود / شیر سرخیم و افعی سیهیم
پیشِ ما رنگِ نیرنگ نیست؛ شیرِ سرخیم و افعیِ سیاه.
وام حافظ بگو که بازدهند / کردهای اعتراف و ما گوهیم
بگو وامِ حافظ را بازدهند؛ ای شاه، خود اعتراف کردهای و ما گواهیم.
تعبیر فال
هرچند در ظاهر دستتان تهی است، در باطن گنجی دارید و در بیداری سحرگاهان پادشاهید. دعا و همت شما پشتیبان دیگران است؛ قدر خود را بدانید و دیگران نیز باید قدر شما را بدانند. یکرنگ و بیفریب باشید. اگر حقی یا طلبی دارید که پذیرفته شده، وقت آن است که آن را بخواهید.
- نیت کلی: هرچند در ظاهر دستتان تهی است، در باطن گنجی دارید.
- عشق: یکرنگ و بیفریب باشید؛ قدرِ همنشینیتان را دیگران هم باید بدانند.
- کار: دعا و همتِ شما پشتیبانِ دیگران است؛ اگر حقی یا طلبی دارید که پذیرفته شده، وقتِ خواستنش رسیده است.
- سفر: سحرخیزی در سفر، کار را پیش میبرد.
درباره این غزل
غزلی با تضادهای پیاپی: «گنج در آستین و کیسه تهی»، «بحرِ توحید و غرقهٔ گنه». شاعر خود و همانندانش را «پادشاهانِ ملکِ صبحگه» میخواند، کسانی که در سحرگاه با دعا پاسدارِ شاهاند. در پایان، با شوخیای جسورانه، وامِ خود را از شاه منصور میخواهد.
موضوعها: دعا و توکل · کامیابی و کار · پول و دارایی · زیبایی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز