غزل ۴۵۱: خوش کرد یاوری فلکت روز داوری
خوش کرد یاوری فلکت روز داوری
تا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری
آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دست
گو بر تو باد تا غم افتادگان خوری
در کوی عشق شوکت شاهی نمیخرند
اقرار بندگی کن و اظهار چاکری
ساقی به مژدگانی عیش از درم درآی
تا یک دم از دلم غم دنیا به در بری
در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیست
آن به کز این گریوه سبکبار بگذری
سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنج
درویش و امن خاطر و کنج قلندری
یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟
ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری
نیل مراد بر حسب فکر و همت است
از شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری
حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشوی
کاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری
معنی ابیات
خوش کرد یاوری فلکت روز داوری / تا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری
آسمان در روزِ داوری خوش یاریات کرد؛ ببینیم چگونه شکر میکنی و چه شکرانهای میآوری.
آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دست / گو بر تو باد تا غم افتادگان خوری
هر کس افتاد، خدا دستش را گرفت؛ بگو بر توست که غمِ افتادگان را بخوری.
در کوی عشق شوکت شاهی نمیخرند / اقرار بندگی کن و اظهار چاکری
در کوی عشق شکوهِ شاهی را نمیخرند؛ به بندگی اقرار کن و چاکری را آشکار کن.
ساقی به مژدگانی عیش از درم درآی / تا یک دم از دلم غم دنیا به در بری
ساقی، به مژدگانیِ شادی از درم درآی، تا یک دم غمِ دنیا را از دلم بیرون ببری.
در شاهراه جاه و بزرگی خطر بسیست / آن به کز این گریوه سبکبار بگذری
در شاهراهِ جاه و بزرگی خطر بسیار است؛ بهتر آن است که از این گردنه سبکبار بگذری.
سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنج / درویش و امن خاطر و کنج قلندری
سلطان است و فکرِ لشکر و سودای تاج و گنج؛ درویش است و آسودگیِ خاطر و کنجِ قلندری.
یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟ / ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری
اجازه هست یک سخنِ صوفیانه بگویم؟ ای نورِ دیده، آشتی از جنگ و داوری بهتر است.
نیل مراد بر حسب فکر و همت است / از شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری
رسیدن به مراد به اندازهٔ اندیشه و همت است؛ از شاه نذرِ خیر، و از توفیق یاری.
حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشوی / کاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری
حافظ، غبارِ فقر و قناعت را از چهره مشوی، که این خاک از کارِ کیمیاگری بهتر است.
تعبیر فال
در کاری یا داوریای بخت با شما بوده است؛ شکر آن را با یاری به افتادگان به جا آورید. در کار دل، فروتنی پیش میبرد نه بزرگی. جاه و مقام خطر دارد؛ سبکبار بگذرید. آشتی از ستیز بهتر است. رسیدن به خواسته به اندیشه و همت شما بسته است. قناعت خود را از دست ندهید که از هر گنجی بهتر است.
- نیت کلی: در کاری یا داوریای بخت با شما بوده؛ شکرش را با یاری به افتادگان به جا آورید.
- عشق: در کارِ دل فروتنی پیش میبرد، نه بزرگی؛ آشتی از ستیز بهتر است.
- کار: جاه و مقام خطر دارد؛ سبکبار بگذرید. رسیدن به خواسته به اندیشه و همتِ شما بسته است.
- سفر: سبکبار سفر کنید؛ قناعت راه را آسان میکند.
درباره این غزل
غزلی که گفتهاند پس از رهایی یا پیروزیِ ممدوح در داوریای سروده شده است. بیتِ هفتم از نقلشدهترین پندهای حافظ است: «یک حرفِ صوفیانه بگویم اجازت است؟ / ای نورِ دیده، صلح به از جنگ و داوری»، و بیتِ ششم آسایشِ درویش را با سودای سلطان میسنجد.
موضوعها: بخت و دگرگونی روزگار · کامیابی و کار · پول و دارایی · معنویت و عرفان · آغاز دوباره
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز