غزل ۷۰: مردم دیدهٔ ما جز به رخت ناظر نیست

مردم دیدهٔ ما جز به رخت ناظر نیست
دل سرگشتهٔ ما غیر تو را ذاکر نیست

اشکم احرام طواف حرمت می‌بندد
گرچه از خون دل ریش دمی طاهر نیست

بستهٔ دام و قفس باد چو مرغ وحشی
طایر سدره اگر در طلبت طایر نیست

عاشق مفلس اگر قلب دلش کرد نثار
مکنش عیب که بر نقد روان قادر نیست

عاقبت دست بدان سرو بلندش برسد
هر که را در طلبت همت او قاصر نیست

از روان بخشی عیسی نزنم دم هرگز
زان که در روح فزایی چو لبت ماهر نیست

من که در آتش سودای تو آهی نزنم
کی توان گفت که بر داغ، دلم صابر نیست

روز اول که سر زلف تو دیدم گفتم
که پریشانی این سلسله را آخر نیست

سر پیوند تو تنها نه دل حافظ راست
کیست آن کش سر پیوند تو در خاطر نیست

معنی ابیات

  1. مردم دیدهٔ ما جز به رخت ناظر نیست / دل سرگشتهٔ ما غیر تو را ذاکر نیست

    مردمکِ دیدهٔ ما جز به روی تو نمی‌نگرد؛ دلِ سرگشتهٔ ما جز تو را یاد نمی‌کند.

  2. اشکم احرام طواف حرمت می‌بندد / گرچه از خون دل ریش دمی طاهر نیست

    اشکم برای طوافِ حرمِ تو احرام می‌بندد، هرچند از خونِ دلِ زخمی دمی پاک نیست.

  3. بستهٔ دام و قفس باد چو مرغ وحشی / طایر سدره اگر در طلبت طایر نیست

    اگر پرندهٔ سدره (فرشته) در طلبِ تو پرواز نکند، مانندِ مرغِ وحشی بستهٔ دام و قفس باد.

  4. عاشق مفلس اگر قلب دلش کرد نثار / مکنش عیب که بر نقد روان قادر نیست

    اگر عاشقِ تهیدست قلبِ (سکهٔ ناسرهٔ) دلش را نثار کرد، عیبش مکن، که بر نقدِ روان توانا نیست.

  5. عاقبت دست بدان سرو بلندش برسد / هر که را در طلبت همت او قاصر نیست

    هر کس در طلبِ تو همتش کوتاه نباشد، سرانجام دستش به آن سروِ بلند می‌رسد.

  6. از روان بخشی عیسی نزنم دم هرگز / زان که در روح فزایی چو لبت ماهر نیست

    هرگز از جان‌بخشیِ عیسی دم نمی‌زنم، که در روح‌افزایی مانندِ لبت ماهر نیست.

  7. من که در آتش سودای تو آهی نزنم / کی توان گفت که بر داغ، دلم صابر نیست

    منی که در آتشِ سودای تو آهی نمی‌کشم، کی می‌توان گفت دلم بر داغ شکیبا نیست؟

  8. روز اول که سر زلف تو دیدم گفتم / که پریشانی این سلسله را آخر نیست

    روزِ نخست که سرِ زلفِ تو را دیدم گفتم که پریشانیِ این زنجیر پایانی ندارد.

  9. سر پیوند تو تنها نه دل حافظ راست / کیست آن کش سر پیوند تو در خاطر نیست

    سرِ پیوندِ تو تنها در دلِ حافظ نیست؛ کیست که اندیشهٔ پیوندِ تو در خاطرش نباشد؟

تعبیر فال

همهٔ فکر و نگاه شما به یک مقصود است و جز آن چیزی نمی‌بینید. هرچند دستتان خالی است، آنچه دارید صادقانه نثار کرده‌اید و همین پذیرفته است. اگر همت شما سست نشود، سرانجام به آن می‌رسید. این راه دراز است و شکیبایی می‌خواهد، و شما این شکیبایی را دارید.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ پنجمش در فال‌ها بسیار امیدبخش دانسته می‌شود: «عاقبت دست بدان سروِ بلندش برسد / هر که را در طلبت همتِ او قاصر نیست». بیتِ دوم تصویرِ اشکی را دارد که برای طوافِ حرمِ یار احرام می‌بندد.

موضوع‌ها: صبر · پول و دارایی · دل‌شکستگی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا