غزل ۴۸۸: سحرم هاتف میخانه به دولت‌خواهی

سحرم هاتف میخانه به دولت‌خواهی
گفت: باز آی که دیرینهٔ این درگاهی

همچو جم جرعهٔ ما کش که ز سر دو جهان
پرتو جام جهان‌بین دهدت آگاهی

بر در میکده، رندان قلندر باشند
که ستانند و دهند افسر شاهنشاهی

خشت، زیر سر و بر تارک هفت‌اختر پای
دست قدرت نگر و منصب صاحب‌جاهی

سر ما و در میخانه که طرف بامش
به فلک بر شد و دیوار بدین کوتاهی

قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن
ظلمات است، بترس از خطر گمراهی

اگرت سلطنت فقر ببخشند، ای دل!
کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی

تو دم فقر ندانی زدن از دست مده
مسند خواجگی و مجلس تورانشاهی

حافظ خام‌طمع! شرمی از این قصه بدار
عملت چیست که فردوس برین می‌خواهی‌؟

معنی ابیات

  1. سحرم هاتف میخانه به دولت‌خواهی / گفت: باز آی که دیرینهٔ این درگاهی

    سحرگاه سروشِ میخانه از سرِ دولتخواهی به من گفت: بازآی، که تو از دیرینگانِ این درگاهی.

  2. همچو جم جرعهٔ ما کش که ز سر دو جهان / پرتو جام جهان‌بین دهدت آگاهی

    مانندِ جمشید جرعهٔ ما را بنوش، تا پرتوِ جامِ جهان‌بین از رازِ دو جهان آگاهت کند.

  3. بر در میکده، رندان قلندر باشند / که ستانند و دهند افسر شاهنشاهی

    بر درِ میکده رندانِ قلندر هستند که تاجِ شاهنشاهی را می‌گیرند و می‌بخشند.

  4. خشت، زیر سر و بر تارک هفت‌اختر پای / دست قدرت نگر و منصب صاحب‌جاهی

    خشت زیرِ سر و پای بر تارکِ هفت ستاره؛ دستِ توانایی و جایگاهِ بلند را ببین.

  5. سر ما و در میخانه که طرف بامش / به فلک بر شد و دیوار بدین کوتاهی

    سرِ ما و درِ میخانه، که گوشهٔ بامش به آسمان رسیده است، با دیواری بدین کوتاهی.

  6. قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن / ظلمات است، بترس از خطر گمراهی

    این منزل را بی‌همراهیِ خضر مپیمای؛ تاریکی است، از خطرِ گمراهی بترس.

  7. اگرت سلطنت فقر ببخشند، ای دل! / کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی

    ای دل، اگر پادشاهیِ فقر را به تو ببخشند، کمترین سرزمینِ تو از ماه تا ماهی خواهد بود.

  8. تو دم فقر ندانی زدن از دست مده / مسند خواجگی و مجلس تورانشاهی

    تو که نمی‌توانی دمِ فقر بزنی، مسندِ خواجگی و مجلسِ تورانشاهی را از دست مده.

  9. حافظ خام‌طمع! شرمی از این قصه بدار / عملت چیست که فردوس برین می‌خواهی‌؟

    ای حافظِ خام‌طمع، از این قصه شرم کن؛ کردارت چیست که بهشتِ برین را می‌خواهی؟

تعبیر فال

به جایی که پیش‌تر به آن تعلق داشتید بازگردید؛ آگاهی شما از همان‌جا می‌آید. بزرگی راستین در بی‌نیازی و سادگی است، نه در ظاهر. این راه را بدون راهنما نروید که خطر گم شدن دارد. اگر هنوز اهل بی‌نیازی نیستید، جایگاه و پشتیبان کنونی خود را رها نکنید. بیش از آنچه برایش کوشیده‌اید طلب نکنید.

درباره این غزل

غزلی در ستایشِ «پادشاهیِ فقر»: رندانی که خشت زیرِ سر دارند و پای بر تارکِ ستارگان. بیتِ ششم پندی ماندگار است، «قطعِ این مرحله بی‌همرهیِ خضر مکن»، و بیتِ هشتم با واقع‌بینی به کسی که اهلِ فقر نیست می‌گوید جایگاهِ خود نزدِ تورانشاه را رها نکند.

موضوع‌ها: صبر · شادی و غنیمت دم · سفر و غربت · پول و دارایی · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا