غزل ۳۳۲: مزن بر دل ز نوک غمزه تیرم

مزن بر دل ز نوک غمزه تیرم
که پیش چشم بیمارت بمیرم

نصاب حسن در حد کمال است
زکاتم ده که مسکین و فقیرم

چو طفلان تا کی ای زاهد، فریبی
به سیب بوستان و شهد و شیرم

چنان پر شد فضای سینه از دوست
که فکر خویش گم شد از ضمیرم

قدح پر کن که من در دولت عشق
جوانبخت جهانم گرچه پیرم

قراری بسته‌ام با می فروشان
که روز غم به جز ساغر نگیرم

مبادا جز حساب مطرب و می
اگر نقشی کشد کلک دبیرم

در این غوغا که کس کس را نپرسد
من از پیر مغان منت پذیرم

خوشا آن دم کز استغنای مستی
فراغت باشد از شاه و وزیرم

من آن مرغم که هر شام و سحرگاه
ز بام عرش می‌آید صفیرم

چو حافظ گنج او در سینه دارم
اگرچه مدعی بیند حقیرم

معنی ابیات

  1. مزن بر دل ز نوک غمزه تیرم / که پیش چشم بیمارت بمیرم

    با نوکِ تیرِ غمزه بر دلم مزن، که پیشِ چشمِ خمارِ تو می‌میرم.

  2. نصاب حسن در حد کمال است / زکاتم ده که مسکین و فقیرم

    زیباییِ تو به حدِ نصابِ کمال رسیده است؛ زکاتش را به من بده، که درمانده و فقیرم.

  3. چو طفلان تا کی ای زاهد، فریبی / به سیب بوستان و شهد و شیرم

    ای زاهد، تا کی مرا مانندِ کودکان با سیبِ بوستان و شهد و شیرِ بهشت می‌فریبی؟

  4. چنان پر شد فضای سینه از دوست / که فکر خویش گم شد از ضمیرم

    فضای سینه‌ام چنان از دوست پر شد که اندیشهٔ خودم از ضمیرم گم شد.

  5. قدح پر کن که من در دولت عشق / جوانبخت جهانم گرچه پیرم

    جام را پر کن، که من در دولتِ عشق جوان‌بختِ جهانم، هرچند پیرم.

  6. قراری بسته‌ام با می فروشان / که روز غم به جز ساغر نگیرم

    با باده‌فروشان پیمانی بسته‌ام که در روزِ غم جز جام چیزی به دست نگیرم.

  7. مبادا جز حساب مطرب و می / اگر نقشی کشد کلک دبیرم

    اگر قلمِ نویسنده‌ام نقشی بکشد، جز حسابِ نوازنده و باده مباد.

  8. در این غوغا که کس کس را نپرسد / من از پیر مغان منت پذیرم

    در این آشوب که کسی حالِ کسی را نمی‌پرسد، من منت‌پذیرِ پیرِ مغانم.

  9. خوشا آن دم کز استغنای مستی / فراغت باشد از شاه و وزیرم

    خوشا آن دم که از بی‌نیازیِ مستی، از شاه و وزیر آسوده باشم.

  10. من آن مرغم که هر شام و سحرگاه / ز بام عرش می‌آید صفیرم

    من آن پرنده‌ام که هر شام و سحرگاه آوازم از بامِ عرش می‌آید.

  11. چو حافظ گنج او در سینه دارم / اگرچه مدعی بیند حقیرم

    مانندِ حافظ، گنجِ او را در سینه دارم، هرچند مدعی مرا کوچک می‌بیند.

تعبیر فال

دل شما چنان از مهر پر شده که خود را فراموش کرده‌اید. با وعده‌های دور و دراز کسی فریفته نشوید؛ خوشی شما در همین حال کنونی است. هرچند سالی از شما گذشته، بخت جوانی دارید. در روزگاری که کسی به فکر دیگری نیست، قدر تنها یاور خود را بدانید. دیگران شما را کوچک می‌بینند، اما گنجی در دل دارید.

درباره این غزل

غزلی کوتاه‌بیت با ردیفِ «ـیرم» (بمیرم، فقیرم، شیرم، ضمیرم…). بیتِ دوم شوخیِ ظریفی با زبانِ فقه دارد: زیباییِ یار به «حدِ نصاب» رسیده و باید زکاتش را بدهد. بیتِ چهارم، «که فکرِ خویش گم شد از ضمیرم»، از عارفانه‌ترین بیت‌های غزل است.

موضوع‌ها: عشق · شادی و غنیمت دم · پول و دارایی · معنویت و عرفان · زیبایی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا